Wytyczne KE w sprawie pomocy państwa na rzecz transportu lądowego i multimodalnego – uzupełnienie TBER
TBER (Transport Block Exemption Regulation), czyli rozporządzeniu o wyłączeniach blokowych w transporcie, pozwala na udzielanie pomocy publicznej przedsiębiorcom z tego sektora bez angażowania w ten proces Komisji Europejskiej. Zdarzają się jednak przypadki, że państwo członkowskie UE musi zgłosić (notyfikować) taki zamiar i czekać na pozytywną decyzję. W takich sytuacjach przydają się Wytyczne KE[1], o których mowa w tytule. Dają one konkretne wskazówki, jak postępować i jakie będziemy mieli obowiązki, jeśli chcemy ubiegać się o niestandardową pomoc w sektorze transportu np. w wysokości wyższej, niż pozwala na to TBER.
Kiedy wsparcie będzie możliwe bez notyfikacji, a kiedy konieczna będzie zgoda Komisji?
Jeżeli dany środek pomocy spełni warunki określone w TBER, będzie mógł zostać przyznany bez wcześniejszej notyfikacji do Komisji Europejskiej. W praktyce powinno to przyspieszyć wdrażanie takich instrumentów i przesunąć ciężar oceny zgodności pomocy na poziom krajowy.
Jeżeli jednak projekt lub program wsparcia nie zmieści się w ramach TBER, np. wysokość dofinansowania ma być większa, niż dopuszczona przez TBER, konieczna będzie notyfikacja oraz uzyskanie zgody Komisji. W takim przypadku ocena będzie prowadzona na podstawie Wytycznych, które określą przesłanki uznania pomocy za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Wytyczne wskazują, jakie cechy musi spełniać udzielana pomoc, aby mogła być pozytywnie oceniona przez KE i uznana za zgodną z prawem. Określają również szczegółowy sposób wyliczania rekompensat, w przypadku niektórych przeznaczeń pomocy publicznej oraz nakładają obowiązek przeprowadzenia ewaluacji udzielonej już pomocy.
Kto jest adresatem nowych Wytycznych?
Grono adresatów Wytycznych jest podobne do TBER. Największe znaczenie nowe regulacje mogą mieć dla podmiotów realizujących projekty bezpośrednio wpisujące się w zakres planowanego wsparcia, a więc przede wszystkim dla sektora kolejowego, żeglugi śródlądowej oraz przedsięwzięć multimodalnych. W tych obszarach przewidziano szeroki katalog potencjalnych form pomocy, zarówno inwestycyjnej, jak i operacyjnej.
Podobnie jak w TBER, nowe zasady premiują nie tyle określone kategorie przedsiębiorców, ile modele biznesowe i projekty inwestycyjne zgodne z kierunkiem regulacyjnym UE, tj. ograniczające dominację transportu drogowego na rzecz bardziej zrównoważonych rozwiązań.
Przy projektach multimodalnych kluczowe będzie wykazanie, że rzeczywiście przyczyniają się one do zmiany modelu transportu.
Czy nowe Wytyczne oznaczają ułatwienia dla inwestorów, czy więcej obowiązków compliance?
Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Z jednej strony TBER może znacząco uprościć udzielanie pomocy w przypadkach spełniających warunki wyłączenia spod obowiązku notyfikacji. Z kolei Wytyczne będą wymagały od beneficjentów i instytucji udzielających wsparcia większej dyscypliny w dokumentowaniu zgodności projektów z wymogami pomocy publicznej.
W praktyce szczególne znaczenie mają takie kwestie jak efekt zachęty, niezbędność i proporcjonalność pomocy, kwalifikowalność kosztów, przejrzystość finansowania oraz mechanizmy zapobiegające nadmiernej rekompensacie. Projekty dobrze przygotowane od strony prawnej i ekonomicznej powinny zyskać na przewidywalności nowych regulacji.
Jednocześnie projekty „na granicy” dopuszczalności wsparcia będą wymagały bardziej pogłębionej analizy i starannego ustrukturyzowania jeszcze przed złożeniem wniosku o pomoc. Z tej perspektywy nowe przepisy mogą być ułatwieniem, ale tylko dla tych inwestycji, które od początku są projektowane z uwzględnieniem zasad pomocy publicznej.
Co to oznacza w praktyce?
Przedsiębiorcy, którzy planują inwestycje w sektorze transportu, powinni dokładnie przeanalizować omawiane regulacje i już na etapie koncepcji ocenić, czy przedsięwzięcie może korzystać z wyłączenia na podstawie TBER, czy też będzie wymagało notyfikacji. Warto również z wyprzedzeniem sprawdzić, jakie dokumenty będą potrzebne do wykazania zgodności pomocy z prawem UE.
Jeżeli działają Państwo w sektorze transportu i jesteście zainteresowani pozyskaniem unijnego wsparcia, zachęcamy do kontaktu.
[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C_202601656
