Industrial Accelerator Act – ramy dla rozwoju przemysłu w UE
Komisja Europejska przedstawiła projekt Industrial Accelerator Act (IAA) – rozporządzenia, które ma stworzyć ramy dla odbudowy europejskiej bazy przemysłowej, przyspieszenia inwestycji oraz wzmocnienia odporności łańcuchów dostaw. Celem aktu jest odwrócenie wieloletniego trendu spadku udziału przemysłu w PKB i doprowadzenie do tego, aby do 2035 r. sektor wytwórczy odpowiadał za co najmniej 20% unijnego PKB.
Co IAA oznacza dla przedsiębiorców?
Wdrożenie IAA – po jego uchwaleniu – będzie miało szereg praktycznych konsekwencji dla sektora przemysłowego:
- inwestycje przemysłowe powinny być realizowane szybciej i przy większej pewności proceduralnej,
- uczestnictwo w zamówieniach publicznych będzie wymagało uwiarygodnienia śladu węglowego materiałów oraz pochodzenia komponentów,
- projekty z udziałem inwestorów spoza UE będą wymagały dostosowania struktury prawnej i modelu współpracy do nowych wymogów dotyczących kontroli, transferu technologii i lokalnego wkładu,
- przedsiębiorstwa mogą zyskać przewagę dzięki lokalizacji inwestycji w obszarach przyspieszonego rozwoju przemysłowego
Dlaczego powstał IAA?
W uzasadnieniu projektu Komisja podkreśla, że choć w 2024 r. przemysł odpowiadał za 18,3% zatrudnienia oraz za 14,3% całkowitego PKB UE (generując jednocześnie 26,2% emisji gazów cieplarnianych), to jego udział w PKB spadł w ostatnich dekadach spadł z 17,4% w 2000 roku do 14,3%. Jednocześnie wydarzenia ostatnich lat – pandemia, wojna w Ukrainie, wzrost napięć geopolitycznych i zaburzenia łańcuchów dostaw – ujawniły słabości europejskiej gospodarki i nadmierne uzależnienie od dostaw spoza UE.
Kluczowe branże objęte projektem – w tym sektory energochłonne, produkcja technologii zeroemisyjnych oraz przemysł motoryzacyjny – odpowiadają za ok. 15% produkcji przemysłowej UE. Jednocześnie mają one znaczenie strategiczne dla funkcjonowania pozostałych sektorów gospodarki, w tym energetyki, budownictwa i mobilności.
Przedstawiony projekt rozporządzenia będzie przedmiotem negocjacji pomiędzy Parlamentem Europejskim a Radą UE przed jego przyjęciem i wejściem w życie.
Regulacja wyraźnie pokazuje kierunek, w jakim podąża UE. Mając na uwadze aktualną dynamiczną sytuację i zeszłoroczne doświadczenia z szybkiego wdrożenia CISAF, powinniśmy spodziewać się sprawnego przyjęcia IAA.
Jakie są najważniejsze rozwiązania proponowane w Industrial Accelerator Act?
Wśród projektowanych rozwiązań pojawiają się liczne usprawnienia procedur, ale i nowe obowiązki dla przedsiębiorców. Co będzie kluczowe w realizowaniu projektów przemysłowych po wejściu w życie IAA?
Usprawnienie i digitalizacja procedur inwestycyjnych dla projektów przemysłowych
Projekt wprowadza jednolitą, cyfrową procedurę uzyskiwania pozwoleń na projekty przemysłowe. Każde państwo członkowskie ma ustanowić jeden punkt dostępu (ang. single access point), za pośrednictwem którego inwestor składa kompletny wniosek dla swojego projektu przemysłowego.
Administracja będzie zobowiązana do koordynacji wszystkich wymaganych zgód i wydania jednej decyzji w określonych, zharmonizowanych terminach.
Dla przedsiębiorców oznacza to większą przewidywalność czasową inwestycji oraz ograniczenie ryzyka przeciągających się procedur administracyjnych.
Stworzenie europejskich „lead markets” – preferencje dla produktów niskoemisyjnych i wytwarzanych w UE
Projekt IAA wprowadza nowe wymogi dotyczące niskoemisyjności oraz pochodzenia produktów wykorzystywanych w zamówieniach publicznych i wybranych programach wsparcia. Regulacje te mają na celu stworzenie stabilnego rynku dla europejskich technologii i materiałów przemysłowych o strategicznym znaczeniu. Obejmują one w szczególności wybrane produkty przemysłu energochłonnego, sektor czystych technologii oraz branżę motoryzacyjną.
Minimalne progi udziału treści pochodzącej z UE
Zamówienia publiczne będą musiały uwzględniać minimalne progi udziału treści pochodzącej z UE (ang. Union origin) między innymi w odniesieniu do produktów, takich jak:
- baterie,
- moduły fotowoltaiczne,
- pompy ciepła,
- technologie wiatrowe,
- elektrolizery,
- wybrane technologie jądrowe.
Pochodzenie będzie określane zgodnie z zasadami wyznaczonymi przez Unię, a w określonych przypadkach za równoważne będzie uznawane pochodzenie z krajów objętych umowami handlowymi UE.
Obowiązek stosowania niskoemisyjnych materiałów
Wprowadzony zostanie także obowiązek stosowania niskoemisyjnych materiałów, w szczególności stali, aluminium oraz betonu i zapraw. Celem jest zapewnienie, aby projekty realizowane ze środków publicznych wykorzystywały materiały o możliwie niskim śladzie węglowym.
Wykonawcy będą składać oświadczenia potwierdzające zgodność z wymogami, z możliwością późniejszej weryfikacji przez zamawiających. Wymogi mają stanowić zasadę, od której projekt przewiduje precyzyjnie określone wyjątki – m.in. w sytuacji nadmiernego wzrostu kosztów lub braku dostępnych produktów spełniających kryteria.
Nowe zasady dla bezpośrednich inwestycji spoza UE w sektorach strategicznych
IAA wprowadza szczegółowe zasady dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych (ang. foreign direct investment) o wartości przekraczającej 100 mln EUR w strategicznych sektorach, w szczególności gdy kraj inwestora odpowiada za ponad 40% globalnych mocy produkcyjnych w danej technologii.
Podmiot zagraniczny będzie zobowiązany do spełnienia szeregu warunków, obejmujących m.in.:
- odpowiednią strukturę właścicielską oraz ograniczenie poziomu kontroli (maksymalnie 49% udziałów),
- współpracę z europejskim partnerem w formie spółki joint venture,
- zapewnienie transferu technologii lub licencjonowania praw własności intelektualnej,
- prowadzenie działalności badawczo‑rozwojowej,
- zatrudnienia pracowników z UE,
- wykorzystanie w produkcji komponentów pochodzących z Unii.
Specjalne obszary przyspieszonego rozwoju przemysłowego z uproszczonymi procedurami
Państwa członkowskie będą mogły ustanawiać specjalne obszary przyspieszonego rozwoju przemysłowego (Industrial Manufacturing Acceleration Areas), w których procedury administracyjne zostaną znacząco uproszczone. Tereny te będą wybierane z uwzględnieniem ich potencjału do rozwoju mocy produkcyjnych w sektorach strategicznych, w tym w przemyśle energochłonnym, czystych technologiach i branży motoryzacyjnej.
W tych obszarach będzie możliwe stosowanie bazowych pozwoleń zintegrowanych oraz wcześniejsze planowanie zapotrzebowania energetycznego. Ma to zapewnić szybsze przyłączenia i sprawniejszą koordynację infrastruktury. Projekty realizowane w tych strefach skorzystają także ze wspólnych zakupów surowców krytycznych oraz działań wspierających rozwój kadr.
Dodatkowo państwa członkowskie mogą podejmować działania ukierunkowane na:
- ułatwianie finansowania projektów,
- wspieranie inwestycji w badania i innowacje,
- prowadzenie regularnych analiz zapotrzebowania energetycznego i potrzeb infrastrukturalnych.
W ramach tych obszarów przewiduje się również wzmocnienie koordynacji w łańcuchach dostaw surowców krytycznych oraz rozwój kompetencji poprzez programy szkoleniowe i wymianę najlepszych praktyk.
Będziemy śledzić postępy związane z wdrożeniem IAA i informować o zmianach na bieżąco. A jeśli będą mieli Państwo pytania w tym temacie, zachęcamy do kontaktu.
