Ustawa sieciowa wprowadza wyższe opłaty za przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dla szerszej grupy podmiotów
W marcu 2026 r. weszła w życie tzw. ustawa sieciowa[1], która istotnie zmienia zasady ubiegania się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej. Najbardziej odczuwalną zmianą jest wprowadzenie nowego modelu obciążeń finansowych związanych z uzyskaniem warunków przyłączenia. Nowością jest nie tylko zwiększona wysokość opłat[2], ale również szerszy zakres ich zastosowania.
Co zmienia ustawa sieciowa w zakresie obciążeń finansowych?
Dotychczas procedura przyłączeniowa była kojarzona przede wszystkim z zaliczką na poczet opłaty za przyłączenie oraz późniejszą opłatą za samo przyłączenie. Po zmianach ten katalog zostaje rozszerzony. Pojawiają się:
- bezzwrotna opłata za wniosek,
- dwukrotnie wyższa zaliczka,
- nowe zabezpieczenie wykonania zobowiązań wynikających z umowy o przyłączenie.
Nowe opłaty wprowadzone ustawa sieciową nie dotkną już wyłącznie klasycznych projektów wytwórczych, takich jak instalacje OZE czy magazyny energii. Obowiązek wniesienia zaliczki został rozszerzony na wszystkie podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci, a więc również na odbiorców energii elektrycznej oraz operatorów systemów dystrybucyjnych (OSDn/OSDp).
Poniżej dokładnie omawiamy każdą z tych nowości w modelu obciążeń finansowych.
Opłata za wniosek – nowy koszt już na starcie procedury
Pierwszą nowością jest opłata za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia. Wynosi ona 1 zł za każdy kW mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku, jednak nie więcej niż 100 tys. zł.
Opłata ma charakter formalny i warunkuje dalsze procedowanie wniosku. Ustawodawca wprost przesądził, że opłatę wnosi się odrębnie dla każdego miejsca przyłączenia wskazanego we wniosku, a dowód jej wniesienia należy dołączyć do wniosku. Brak wniesienia opłaty skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Co ważne, opłata nie podlega zwrotowi.
Nowa opłata obejmuje też projekty w toku. Chodzi o sprawy, w których wniosek o wydanie warunków przyłączenia został złożony przed wejściem w życie ustawy sieciowej (czyli przed 30 kwietnia 2026 r.), ale nie został jeszcze rozpatrzony. W takich przypadkach opłatę za wniosek należy wnieść w terminie 60 dni od wejścia w życie ustawy, czyli do 29 czerwca 2026 r.
Do czasu wniesienia opłaty bieg terminu na wydanie warunków przyłączenia ulega zawieszeniu.
Zaliczka – dwukrotnie wyższa i dla szerszego kręgu podmiotów
Drugim kluczowym elementem reformy jest podwyższenie wysokości zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie. Podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej wnosi zaliczkę w wysokości 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku. Przed wprowadzeniem zmian przez ustawę sieciową kwota ta wynosiła 30 zł za każdy kilowat.
Jednocześnie maksymalna wysokość zaliczki została podwyższona z 3 do 6 milionów zł. Zaliczkę wnosi się w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia.
Ustawodawca uzasadnił wzrost zaliczki tym, że jej dotychczasowa wysokość nie była waloryzowana od momentu wprowadzenia w 2010 r. Zwiększenie wysokości zaliczki ma służyć:
- urealnieniu kosztów procesu przyłączeniowego,
- ograniczeniu mechanizmów spekulacyjnych,
- odblokowaniu mocy przyłączeniowych dla projektów o wyższym prawdopodobieństwie realizacji.
Jakie podmioty muszą wpłacić zaliczkę?
Najważniejsza zmiana polega nie tylko na podwyższeniu kwoty zaliczki na opłatę za przyłączenie, ale również na rozszerzeniu zakresu podmiotów, które muszą ją wnieść.
Dotychczas zaliczka była kojarzona głównie z przyłączaniem projektów OZE lub magazynów energii. Po nowelizacji obowiązek ten obejmuje „podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV”[3].
Oznacza to, że zaliczka będzie wymagana również od podmiotów przyłączających instalacje odbiorcze, czyli odbiorców energii elektrycznej.
To istotna zmiana dla:
- dużych odbiorców przemysłowych,
- centrów danych,
- zakładów produkcyjnych
- innych energochłonnych inwestycji, które występują o nowe przyłączenie albo zwiększenie mocy przyłączeniowej.
Koszt wejścia w procedurę przyłączeniową może być dla nich obecnie znacznie wyższy niż dotychczas, mimo że nie są wytwórcami energii.
Podobnie jak w przypadku opłaty za wniosek – dla projektów, dla których wniosek o określenie warunków przyłączenia został złożony przed wejściem w życie ustawy sieciowej, ale nie został jeszcze rozpatrzony, konieczne jest wniesienie albo uzupełnienie zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie.
W gorszej sytuacji czasowej są podmioty wnioskujące o przyłączenie instalacji odbiorczych – dla nich termin do wniesienia zaliczki wynosi jedynie 60 dni od wejścia w życie ustawy i upływa 29 czerwca 2026 r.
Podmioty dotychczas zobowiązane do wniesienia zaliczki mają więcej czasu – dla nich obowiązek uzupełnienia zaliczki upływa w terminie 30 dni od wydania warunków przyłączenia.
Zabezpieczenie – nowy instrument dyscyplinujący po wydaniu warunków
Trzecim elementem nowego modelu jest zabezpieczenie wykonania zobowiązań wynikających z umowy o przyłączenie. Zabezpieczenie składane jest po zawarciu umowy o przyłączenie. Jego wysokość wynosi:
- 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej w warunkach przyłączenia w zakresie mocy nieprzekraczającej 100 MW oraz
- 60 zł za każdy kilowat w zakresie mocy przekraczającej 100 MW.
Przy czym maksymalna wysokość zabezpieczenia wynosi 12 mln zł.
Zabezpieczenie może zostać złożone w formie kaucji, gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo poręczenia spółki.
Zgodnie z ustawą zabezpieczenie składa się nie później niż 14 dni po dniu zawarcia umowy o przyłączenie. Brak wniesienia zabezpieczenia w terminie skutkuje wygaśnięciem umowy z mocy prawa.
Przepisy przejściowe dla projektów w toku – podział względem zaawansowania procesu
Nowe regulacje nie dotyczą wyłącznie nowych wniosków. Ustawa przewiduje przepisy przejściowe obejmujące również projekty, które były już w toku w dniu wejścia w życie nowych przepisów.
Projekty te zostały podzielone na następujące grupy:
- projekty ze złożonymi wnioskami o wydanie warunków przyłączenia,
- projekty, dla których zostały wydane warunki przyłączenia, ale nie została podpisana umowa o przyłączenie,
- projekty z podpisanymi umowami o przyłączenie z terminem realizacji przyłącza późniejszym niż 3 lata od dnia wejścia w życie ustawy.
W zależności od stopnia zaawansowania procesu przyłączeniowego ustawa nakłada na te podmioty nowe obowiązki finansowe, w szczególności związane z wniesieniem albo uzupełnieniem zaliczki, uiszczeniem opłaty za wniosek lub ustanowieniem zabezpieczenia.
Podsumowanie
Skala zmian jest spora, a najlepiej można zobrazować ją na podstawie konkretnych liczb i kwot. Dla przykładu po wejściu w życie ustawy sieciowej przy składaniu wniosku o przyłączenie odbiorcy/wytwórcy o mocy 10 MW konieczne będzie wniesienie:
- 10 tys. zł na poczet opłaty za złożenie wniosku,
- 600 tys. zł na zaliczkę na poczet opłaty za przyłączenie,
- 300 tys. zł na zabezpieczenie (w przypadku przyznania mocy przyłączeniowej 10 MW).
Oprócz powyższych opłat podmiot będzie musiał zapłacić za przyłączenie (w części, w jakiej nie zostanie ona pokryta przez zaliczkę).
W praktyce oznacza to, że już samo utrzymanie projektu w procedurze przyłączeniowej może wymagać istotnego zabezpieczenia płynności finansowej.
Wśród kluczowych zmian jest nie tylko zwiększona wysokość opłat, ale również szerszy zakres ich zastosowania oraz krótki czas na dostosowanie się do nowych obowiązków — w wielu przypadkach ograniczony do 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy (czyli do 29 czerwca 2026 r.)
Na co zwrócić uwagę w nadchodzących miesiącach?
Zmiany wprowadzone ustawą sieciową wymagają bieżącego monitorowania nie tylko samej treści przepisów, ale również praktyki ich stosowania przez operatorów. Na ten moment działania tych ostatnich można ocenić pozytywnie, ponieważ już pierwsze komunikaty i wezwania pokazują, że operatorzy aktywnie informują podmioty ubiegające się o przyłączenie o skutkach wejścia w życie nowych przepisów.
Najbliższe miesiące będą czasem intensywnej analizy projektów przyłączeniowych – zarówno tych planowanych, jak i już będących w toku – pod kątem nowych obciążeń finansowych wynikających z ustawy sieciowej.
W pierwszej kolejności konieczne będzie ustalenie, czy dany projekt jest objęty obowiązkiem wniesienia opłaty za wniosek, uzupełnienia zaliczki albo ustanowienia zabezpieczenia, a następnie dopilnowanie terminowego wykonania tych obowiązków. Pomoże w tym poniższa tabela, w której zebraliśmy kluczowe informacje na temat opłat, ich wysokości i etapów wnoszenia.
| Rodzaj opłaty | Kiedy jest wnoszona | Etap | Wysokość |
| Opłata za wniosek | Przy złożeniu wniosku o określenie warunków przyłączenia | Składanie wniosku o warunki przyłączenia | 1 zł/kW, maks. 100 000 zł |
| Zaliczka na poczet opłaty za przyłączenie | Po złożeniu wniosku, przed wydaniem warunków przyłączenia | 14 dni od dnia złożenia wniosku | 60 zł/kW, maks. 6 000 000 zł |
| Zabezpieczenie (kaucja / gwarancja / poręczenie) | Przy zawarciu umowy o przyłączenie | Zawarcie umowy o przyłączenie | 30 zł/kW do 100 MW; 60 zł/kW powyżej 100 MW; maks. 12 000 000 zł |
| Opłata za przyłączenie | Zgodnie z harmonogramem określonym w umowie o przyłączenie | Realizacji przyłącza | koszty wykonania fizycznego przyłączenia |
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w tym zakresie, zachęcamy do kontaktu. Pomożemy zabezpieczyć projekt przed istotnym ryzykiem utraty dotychczasowej pozycji w procesie przyłączeniowym – w tym przed ryzykiem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, utraty ważności warunków przyłączenia albo wygaśnięcia umowy o przyłączenie.
[1] Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.
[2] Wskazane w artykule opłaty dotyczą podmiotów ubiegających się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV.
[3] art. 7 ust. 8a Prawa energetycznego po zmianach wprowadzonych ustawą sieciową
