Finansowe wsparcie dla sektora zbrojeniowego – nowe źródła na horyzoncie
Pod koniec 2024 r. weszła w życie ustawa o finansowaniu działań zmierzających do zwiększenia zdolności produkcji amunicji. Była to jedna z pierwszych nieśmiałych inicjatyw mających na celu wsparcie strategicznych inwestycji w zakresie obronności państwa. Jakie źródła i kwoty przewiduje ustawa? I jakie możliwości do tej pory miała tzw. zbrojeniówka? Odpowiadamy.
Główne założenia ustawy
Ustawa przewiduje przeznaczenie 2 mld złotych na rozwój infrastruktury produkcyjnej. Wypłaty pieniędzy, które będą pochodzić z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, mają być realizowane przez Fundusz Inwestycji Kapitałowych.
Na wsparcie inwestycji został przekazany też dodatkowy miliard złotych w postaci skarbowych papierów wartościowych. Środki są wykorzystywane na nabywanie lub obejmowanie akcji przez Skarb Państwa w spółkach związanych z produkcją amunicji.
Można powiedzieć, że jest to rozwiązanie podobne do stosowanych przykładowo na Łotwie, gdzie stworzono specjalny fundusz przeznaczony na inwestycje w spółki zbrojeniowe. Różnica jest jednak taka, że polski Fundusz Inwestycji Kapitałowych nie jest ukierunkowany tylko na ten konkretny sektor.
Ustawa zapoczątkowała pożądany trend zwiększania wsparcia dla przedsiębiorców działających w sektorze zbrojeniowym. Wysokość wydatków publicznych na obronność Polski rośnie i znajduje to odzwierciedlenie w udziale państwa we wsparciu prywatnych inwestycji.
Ustawa o zapewnieniu finansowania działań zmierzających do zwiększenia zdolności produkcji amunicji:
- ma na celu wsparcie sektora zbrojeniowego;
- przewiduje przeznaczenie 2 mld złotych na rozwój infrastruktury produkcyjnej;
- wpisuje się w pożądany trend zwiększania wsparcia dla przedsiębiorców działających w sektorze zbrojeniowym.
Ustawa to nie wszystko – co jeszcze pomoże w rozwoju sektora zbrojeniowego?
W lipcu 2025 r. weszła w życie zmiana rozporządzenia w sprawie pomocy publicznej udzielanej niektórym przedsiębiorcom na realizację nowych inwestycji. Dzięki niej możliwie jest wydawanie decyzji o wsparciu na projekty związane z produkcją broni, amunicji i materiałów wybuchowych.
Dlaczego te akty są tak ważne?
Dotychczas wsparcie dla sektora zbrojeniowego było dość ograniczone. Wcześniejsze wersje rozporządzenia wprost wyłączały możliwość wydawania decyzji o wsparciu na prowadzenie działalności w zakresie produkcji broni i amunicji oraz materiałów wybuchowych.
Z uwagi na trwającą wojnę na Ukrainie zaczęto dostrzegać potrzebę realizacji, a – co za tym idzie – także wsparcia inwestycji strategicznie ważnych dla bezpieczeństwa kraju. Chociaż wiele mówi się o wsparciu dla sektora zbrojeniowego, zmiany w tym zakresie są dosyć powolne, ale coraz bardziej głośne.
Na jakie wsparcie mogą liczyć przedsiębiorcy?
Wachlarz instrumentów finansowych dla sektora zbrojeniowego stopniowo się poszerza. Aktualne formy pomocy, o którą mogą ubiegać się przedstawiciele tzw. zbrojeniówki, przedstawiamy poniżej.
Grant na inwestycje istotne dla polskiej gospodarki
Obecnie czekamy na propozycję nowego programu grantowego, który zastąpi dotychczasowy „Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011–2030”. Według zapowiedzi sektor obronny ma być jednym ze wspieranych na jego podstawie.
Unijne fundusze strukturalne
W zakresie unijnych funduszy strukturalnych wprowadzane są zmiany umożliwiające pozyskania wsparcia przez tzw. zbrojeniówkę. Warto tutaj wspomnieć o Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych, który obejmuje wsparcie dla projektów badawczo-rozwojowych oraz inwestycyjnych w zakresie technologii obronnych.
Czekamy również na ogłoszenie naborów w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, który dzięki przesunięciu środków w Krajowego Programu Odbudowy może przyznawać pomocy publiczną w sektorze defence i dual-use.
Niezależnie, warto jednak pamiętać o projektach typu dual-use, czyli przedsięwzięciach mających zastosowanie zarówno w działalności wojskowej, jak i cywilnej. W przypadku takich inicjatyw można liczyć na wsparcie finansowe w ramach np. ścieżki SMART, ale przyznawane jest ono tylko do części cywilnej.
Polski Fundusz Rozwoju
Przedsiębiorcy z sektora zbrojeniowego mogą uzyskać też wsparcie w inwestycjach kapitałowych Polskiego Funduszu Rozwoju SA (PFR). Pomoc w tej formie zakłada objęcie przez PFR:
- akcji lub udziałów kapitałowych;
- obligacji zamiennych na akcje;
- inwestycji.
Objęcie następuje poprzez udzielanie długu podporządkowanego w przedsiębiorstwie, które działa w szeroko rozumianej obronności (na razie nie stworzono ram specyficznych służących do kwalifikacji spółek działających w tym sektorze).
Unijne programy EDIP, EDF
Europejskie Program Przemysłu Obronnego (EDIP) to następca programu ASAP. EDIP to instrument o budżecie 1,5 mld EUR, z czego 700 mln EUR jest przeznaczone na zwiększenie mocy produkcyjnych sektora obronnego w Europie i Ukrainie. Wsparcie w ramach programu EDIP ma być udzielane w formie grantu. Liczymy również na propozycje europejskich projektów wspólnego zainteresowania w dziedzinie obronności (European Defence Projects of Common Interest, EDPCI)
Warto zwrócić również uwagę na Europejski Funduszu Obronności (EDF), który skupia się na finansowaniu działań badawczo-rozwojowych w kilkunastu kategoriach tematycznych np. materiały i komponenty, obrona powietrzna i przeciwrakietowa, technologie przełomowe.
Czy poziom wsparcia inwestycji zbrojeniowych ulegnie zmianie?
Instytucje unijne dostrzegają konieczność wspierania inicjatyw zarówno w zakresie stricte militarnym, jak i w tematach spokrewnionych np. odporność infrastruktury, cyberbezpieczeństwo.
Prawo unijne zabrania przyznawania wszelkiej pomocy publicznej na omawiane cele inwestycji zbrojeniowych (z wyjątkami). Równocześnie dopuszcza jednak podejmowanie przez państwa członkowskie środków, które uważają za konieczne w celu ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa i które odnoszą się do produkcji lub handlu:
- bronią;
- amunicją;
- materiałami wojennymi.
Oznacza to, że państwa członkowskie UE mogą pominąć standardowe ograniczenia dotyczące udzielania pomocy publicznej i przyznawać ją na produkcję broni czy amunicji, o ile wyroby te będą przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych.
Nowe ramy prawne w polskim ustawodawstwie mogą stanowić duże dokapitalizowanie dla przedsiębiorstw działających w branży zbrojeniowej, co umożliwi zwiększenie zdolności produkcyjnej oraz technologiczny postęp. Dzięki tym regulacjom Polska ma szansę rozbudować narodową bazę produkcyjną i wpisać się w aktualne potrzeby w zakresie zwiększania zdolności obronnych kraju.
Jeśli Państwa firma działa w branży zbrojeniowej i potrzebuje pomocy w rozpoznaniu możliwości uzyskania wsparcia oraz otrzymaniu go, zachęcamy do kontaktu.
