Ustawa o systemach sztucznej inteligencji weszła w życie. Kontrole i sankcje coraz bliżej
11 sierpnia 2026 r. weszła w życie polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji, która uzupełnienia unijny AI Act. Nie wprowadza jednak nowych obowiązków dotyczących wdrażania systemów AI, tylko koncentruje się na organizacji krajowego systemu nadzoru nad AI. Ustawa określa kompetencje organów, zasady kontroli oraz procedury egzekwowania wymogów wynikających z AI Act.
Polski nadzór nad AI nabiera kształtu
Najważniejszą instytucją przewidzianą w ustawie jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie pełnić funkcję krajowego organu nadzorczego. To właśnie Komisja ma odpowiadać m.in. za prowadzenie kontroli, wydawanie wyjaśnień i opinii indywidualnych, rozpatrywanie skarg dotyczących naruszeń AI Act oraz nakładanie sankcji.
W ustawie znajdziemy przede wszystkim:
- zasady organizacji i działania krajowego systemu nadzoru nad AI,
- procedurę wydawania opinii indywidualnych, które mają zapewniać większą pewność interpretacyjną przy stosowaniu AI Act,
- możliwość uzyskiwania wyjaśnień publikowanych przez Komisję w celu ujednolicenia praktyki stosowania przepisów,
- szczegółowe zasady prowadzenia kontroli, w tym uprawnienia organów do żądania dokumentacji, danych czy dostępu do systemów informatycznych,
- mechanizmy dobrowolnego współdziałania z organem nadzorczym, w tym układy pozwalające na nadzwyczajne złagodzenie sankcji,
- regulacje dotyczące piaskownic regulacyjnych, umożliwiających testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych warunkach,
- zasady nakładania kar administracyjnych oraz odpowiedzialność za utrudnianie kontroli lub niewykonywanie decyzji organu.
Warto zwrócić uwagę, że część przepisów dotyczących kontroli, postępowań związanych z naruszeniami oraz kar zacznie obowiązywać dopiero 28 października 2026 r. Do tego czasu trwa proces budowy struktur nadzorczych, w tym powoływania organów Komisji. Komisja ma zostać wyodrębniona z obecnych struktur Ministerstwa Cyfryzacji, co ma zapewnić sprawne rozpoczęcie jej działalności i płynne przejęcie zadań nadzorczych. Równolegle prowadzony jest proces budowy zaplecza organizacyjnego i kadrowego nowego organu.
Co ustawa o systemach sztucznej inteligencji oznacza w praktyce?
Dla organizacji wykorzystujących AI oznacza to, że okres przygotowań do pełnego funkcjonowania krajowego nadzoru właśnie się kończy. Od jesieni przedsiębiorcy będą musieli liczyć się z realną możliwością kontroli i egzekwowania obowiązków wynikających z AI Act przez polski organ nadzorczy.
Warto wykorzystać najbliższe tygodnie na uporządkowanie podejścia do AI w organizacji – od identyfikacji wykorzystywanych systemów, przez ocenę ryzyk, po przygotowanie procedur i dokumentacji. Wspieramy w praktycznym przygotowaniu organizacji do wymogów AI Act. Zapraszamy do kontaktu.
