Nowe zasady liczenia stażu pracy a świadczenia pracownicze – ważny sygnał dla pracodawców
Od 1 stycznia 2026 r. pracownicy mogą doliczać do stażu pracy m.in. okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umów cywilnoprawnych. Ta zmiana ma znaczenie nie tylko „ewidencyjne” – może bezpośrednio wpływać na prawo do świadczeń i uprawnień zależnych od stażu pracy, takich jak dodatki stażowe, nagrody jubileuszowe czy inne świadczenia przewidziane w przepisach szczególnych albo regulacjach wewnętrznych.
Pierwsze rozstrzygnięcia sądowe[1] pokazują, że pracodawcy powinni podchodzić do tych kwestii ostrożnie. Samo ustalenie, że po uwzględnieniu dodatkowych okresów zatrudnienia pracownik osiągnął wymagany staż jeszcze przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza automatycznie, że nie może nabyć prawa do świadczenia już po 1 stycznia 2026 r.
Kontekst analizowanej sprawy
Sprawa rozpoznawana przez Sąd Rejonowy w Łomży dotyczyła pracownicy samorządowej, która po wejściu w życie nowych przepisów wystąpiła do pracodawcy o przeliczenie stażu pracy. We wniosku wskazała okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umów zlecenia i umów agencyjnych, które zgodnie z nowymi regulacjami mogły zostać zaliczone do okresu zatrudnienia.
Po dokonaniu przeliczenia pracodawca ustalił, że łączny staż pracy pracownicy na 1 stycznia 2026 r. wynosił 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Oznaczało to przekroczenie progu 35 lat pracy, od którego pracownikowi samorządowemu przysługuje nagroda jubileuszowa w wysokości 200% miesięcznego wynagrodzenia.
Pracodawca odmówił jednak wypłaty świadczenia. Argumentował, że po doliczeniu nowych okresów wymagany staż został osiągnięty „wstecznie” już 4 listopada 2023 r., czyli przed wejściem w życie nowelizacji. W jego ocenie wykluczało to możliwość nabycia prawa do nagrody jubileuszowej po 1 stycznia 2026 r.
Sąd nie podzielił tej argumentacji i zasądził na rzecz pracownicy kwotę 13 920 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy.
Najważniejsze motywy rozstrzygnięcia
Kluczowe znaczenie miało rozróżnienie między matematycznym obliczeniem stażu pracy a rzeczywistym nabyciem prawa do konkretnego świadczenia. Sąd wskazał, że nie można przyjąć, aby pracownik nabył prawo do świadczenia w dacie, w której przepisy pozwalające na zaliczenie dodatkowych okresów do stażu pracy jeszcze nie obowiązywały.
Innymi słowy, skoro w 2023 r. pracownica nie mogła jeszcze doliczyć działalności gospodarczej i umów cywilnoprawnych do stażu pracy, to nie mogła też w tej dacie nabyć prawa do świadczenia opartego na tych okresach. Dopiero wejście w życie nowych przepisów stworzyło podstawę do uwzględnienia tych okresów przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.
Sąd podkreślił również cel nowelizacji.
Nowe przepisy miały poprawić sytuację osób, które przed zatrudnieniem pracowniczym wykonywały pracę lub prowadziły aktywność zawodową w innych formach prawnych. Przyjęcie stanowiska pracodawcy prowadziłoby natomiast do skutku odwrotnego – pracownik, mimo spełnienia warunków według nowych zasad, zostałby pozbawiony świadczenia.
Istotna była także interpretacja przepisu przejściowego, zgodnie z którym uprawnienia pracownicze wynikające z doliczenia nowych okresów do stażu pracy przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy. Sąd uznał, że przepis ten nie służy eliminowaniu świadczeń, lecz określa najwcześniejszy moment, od którego nowe uprawnienia mogą być realizowane.
W przypadku pracowników samorządowych dodatkowe znaczenie miały przepisy szczególne dotyczące nagród jubileuszowych, w tym regulacje przewidujące wypłatę jednej – najwyższej – nagrody w sytuacji, gdy w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających „zaliczalność” nowych okresów upływa okres uprawniający do dwóch lub więcej nagród jubileuszowych.
Co to oznacza dla pracodawców?
Wyrok dotyczył nagrody jubileuszowej, ale jego znaczenie ma zdecydowanie szerszy kontekst. Problem nie ogranicza się do jednego świadczenia, lecz dotyczy sposobu rozumienia skutków nowych zasad liczenia stażu pracy dla wszystkich uprawnień, których powstanie albo wysokość zależy od określonego okresu zatrudnienia.
Z perspektywy pracodawców najważniejszy wniosek jest taki, że przeliczenie stażu pracy nie powinno kończyć się na samym działaniu arytmetycznym. Konieczna jest także ocena, czy po wejściu w życie nowych przepisów pracownik spełnia przesłanki nabycia konkretnego świadczenia oraz od jakiej daty świadczenie to powinno zostać zrealizowane.
Szczególną ostrożność powinny zachować jednostki sektora finansów publicznych. Obowiązek racjonalnego i ostrożnego wydatkowania środków publicznych nie zwalnia z prawidłowej wykładni przepisów ani nie uzasadnia automatycznej odmowy wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy pracownik spełnia ustawowe przesłanki jego nabycia.
Jeżeli aktualnie mierzą się Państwo z wnioskami pracowników o doliczenie nowych okresów aktywności zawodowej i chcą ograniczyć związane z tym ryzyka, zapraszamy do kontaktu.
[1] Wyrok Sądu Rejonowego w Łomży z 8 maja 2026 r., IV P 31/26.
