Jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać z pomocy publicznej w ramach TBER?
Rozporządzenie TBER (Transport Block Exemption Regulation)[1] otworzyło dla państw członkowskich i przedsiębiorców nowe możliwości szybkiego i mniej sformalizowanego udzielania pomocy publicznej w sektorze transportu.
Podstawową zaletą TBER jest zwolnienie wybranych kategorii pomocy publicznej z obowiązku notyfikacji Komisji Europejskiej. Jednak aby skorzystać z pomocy zgodnie z TBER konieczne jest spełnienie szeregu wymogów wspólnych dla większości kategorii pomocy przewidzianych w rozporządzeniu.
Przedmiot działalności oraz kondycja finansowa beneficjenta
Pomoc na podstawie TBER może być udzielona przedsiębiorcom prowadzącym działalność w sektorze zrównoważonego transportu lądowego, czyli w transporcie:
- kolejowym,
- wodnym śródlądowym,
- multimodalnym.
Jednocześnie TBER – podobnie jak inne rozporządzenia o wyłączeniach blokowych – wyłącza możliwość udzielania pomocy przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji[2].
Celem mechanizmu nie jest ratowanie podmiotów nierentownych, lecz wspieranie transformacji sektora transportu w kierunku zrównoważonego transportu.
Efekt zachęty – pomoc musi coś zmieniać
Kolejnym fundamentalnym warunkiem skorzystania z TBER jest istnienie efektu zachęty. Oznacza to, że pomoc publiczna musi realnie wpłynąć na zachowanie przedsiębiorcy. Rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność lub projekty, które i tak zostałyby zrealizowane, nawet w przypadku braku pomocy.
W praktyce oznacza to, że wniosek o pomoc musi zwykle zostać złożony przed rozpoczęciem prac nad projektem lub rozpoczęciem działania[3].
Jednak zakup gruntów czy prace przygotowawcze, takie jak uzyskiwanie zezwoleń i przeprowadzanie studiów wykonalności, nie są traktowane jako rozpoczęcie prac nad projektem objętym pomocą.
Jeśli projekt nie spełnienia efektu zachęty, nie będzie możliwości otrzymania pomocy w ramach TBER.
Przejrzystość form pomocy
TBER dopuszcza wyłącznie przejrzyste formy pomocy, czyli takie, dla których można łatwo obliczyć ich ekwiwalent dotacji brutto. Są to np. dotacje, pożyczki o preferencyjnym oprocentowaniu, zwolnienia podatkowe, gwarancje oraz wybrane formy inwestycji kapitałowych.
Ten wymóg stanowi zabezpieczenie zarówno dla organów udzielających pomocy, jak i dla beneficjentów. Zastosowanie przejrzystych form pomocy ułatwia przeliczenie korzyści wynikających z różnych form wsparcia i sprawia, że ryzyko niedozwolonej pomocy publicznej jest ograniczone.
Limity i intensywność pomocy – obowiązują ograniczenia
Pomoc objęta TBER jest ograniczona maksymalną intensywnością wsparcia (liczoną jako procent kosztów kwalifikowanych) oraz maksymalnym progiem wartości pomocy.
Progi pomocy zgodnie z TBER:
- 15 mln euro na połączenie (indywidualna pomoc operacyjna na nowe połączenia w ramach programu),
- 30 mln euro na projekt (indywidualna pomoc inwestycyjna na określone obiekty infrastruktury w ramach programu),
- 10 mln euro na projekt (pomoc inwestycyjna ad hoc na towarowe terminale),
- 4 mln euro na projekt (bocznice prywatne – pomoc inwestycyjna w ramach programu).
Przekroczenie wspomnianych progów nie musi jednak oznaczać, że pomoc w ogóle nie może zostać udzielona. Jest to jednak sygnał, że pomoc przestaje mieścić się w TBER i może wymagać spełnienia dodatkowych warunków, w tym notyfikacji do Komisji Europejskiej.
Przy ocenie limitów trzeba uwzględniać kumulację pomocy – również tej pochodzącej z innych źródeł publicznych, jeśli dotyczy tych samych kosztów kwalifikowanych.
Progi TBER nie mogą być omijane przez sztuczne dzielenie projektów na kilka mniejszych o podobnych cechach, celach czy beneficjentach.
Podsumowanie
TBER to narzędzie, które pozwala znacząco przyspieszyć i uprościć udzielanie pomocy publicznej w transporcie. Skorzystanie z TBER uwarunkowane jest jednak spełnieniem ogólnych warunków – od rodzaju działalności, kondycji beneficjenta, przez efekt zachęty i przejrzystość, po limity – które decydują o tym, czy pomoc może zostać udzielona i czy może to nastąpić bez notyfikacji.
TBER reguluje również szczegółowe warunki dla wybranych form pomocy.
Dla przedsiębiorców oznacza to jedno: TBER otwiera nowe, atrakcyjne możliwości, jednak ich wykorzystanie wymaga odpowiedniego przygotowania i zaplanowania działań.
[1] Rozporządzenie Komisji (UE) uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach transportu kolejowego, transportu wodnego śródlądowego i transportu multimodalnego za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 93, 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
[2] Zgodnie z definicją w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014
[3] TBER przewiduje szczegółowe regulacje dla pomocy ad hoc przyznawanej dużym przedsiębiorcom, a także dla środków w formie korzyści podatkowych oraz pomocy na zmniejszenie zewnętrznych kosztów transportu.
