Ugoda podatkowa – rozwiązanie na spory z fiskusem?
Ministerstwo Finansów opublikowało kolejny projekt zmian do Ordynacji podatkowej[1]. Tym razem przewiduje on wprowadzenie do polskiego systemu nowej instytucji, jaką jest ugoda podatkowa. Jej celem jest zapobieganie sporom podatkowym oraz ich wcześniejsze kończenie w drodze porozumienia z organem podatkowym.
Na czym polega ugoda podatkowa?
Ugoda podatkowa to dobrowolne porozumienie zawierane między podatnikiem (lub płatnikiem) a organem podatkowym. Z inicjatywą jej zawarcia może wyjść podatnik, płatnik lub spadkobierca któregokolwiek z nich.
Postępowanie zmierzające do zawarcia ugody ma charakter odformalizowany i polubowny – nie jest ograniczone sztywnymi terminami i opiera się przede wszystkim na współpracy pomiędzy wnioskodawcą a organem podatkowym
Przedmiotem ugody mogą być wyłącznie zaległości podatkowe, czyli zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął.
Zakres ugody podatkowej
W ramach ugody możliwe jest m.in.:
- uzgodnienie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego;
- ustalenie odroczenia płatności lub rozłożenia zaległości na raty;
- zastosowanie obniżonych odsetek za zwłokę.
Według projektu ugoda podatkowa nie pozwala natomiast na negocjowanie samej wysokości podatku w oderwaniu od przepisów prawa – zobowiązanie musi zostać ustalone zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Negocjacjom nie będą również podlegać okoliczności faktyczne ani inne zagadnienia pośrednio lub bezpośrednio wpływające na wysokość zobowiązania podatkowego.
Okoliczności, które uniemożliwiają zawarcie ugody podatkowej
Projekt przewiduje szereg sytuacji, w których zawarcie ugody podatkowej jest wykluczone. Będzie tak m.in. gdy:
- sprawa została już rozstrzygnięta decyzją podatkową;
- występuje podejrzenie nadużyć lub agresywnej optymalizacji;
- podatnik korzysta z innych instrumentów porozumienia (np. APA, umowa o współdziałanie);
- prowadzone jest postępowanie karne skarbowe.
Oznacza to, że ugoda będzie narzędziem dostępnym tylko w określonych sytuacjach i na konkretnym etapie sprawy.
Kiedy warto rozważyć zawarcie ugody podatkowej?
Ugoda podatkowa nie będzie rozwiązaniem uniwersalnym, ale w określonych sytuacjach może stanowić efektywne narzędzie zarządzania sporem i ryzykiem podatkowym. Na pewno warto rozważyć jej zawarcie w przypadkach, gdy:
- wnioskodawca akceptuje istnienie zaległości i dąży do jej uporządkowania w sposób przewidywalny i kontrolowany;
- spór nie dotyczy samej zasadności podatku, lecz przede wszystkim warunków jego zapłaty (np. terminów lub rozłożenia na raty);
- istotne jest szybkie zakończenie sprawy – bez konieczności prowadzenia długotrwałego postępowania podatkowego czy sądowego;
- możliwe jest uzgodnienie realnego, wykonalnego harmonogramu spłaty, odpowiadającego sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Sytuacje, w których ugoda podatkowa może się nie sprawdzić
W wielu przypadkach zawarcie ugody podatkowej nie będzie optymalną decyzją. Rozważając ten instrument, warto zachować szczególną ostrożność w sytuacjach, gdy:
- sprawa ma charakter precedensowy lub strategiczny, a rozstrzygnięcie może mieć znaczenie dla przyszłych rozliczeń podatkowych lub całego modelu biznesowego;
- spór dotyczy podstawowych kwestii merytorycznych, takich jak istnienie obowiązku podatkowego, wysokość zobowiązania czy okoliczności faktyczne sprawy;
- podatnik dysponuje mocną argumentacją prawną lub dowodową, która może prowadzić do korzystnego rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym lub przed sądem.
Podsumowanie
Wejście w życie planowanych przepisów oznacza stworzenie nowego narzędzia pozwalającego szybciej zakończyć spór i ograniczyć związane z nim koszty, ale tylko w określonych sytuacjach.
Kluczowe znaczenie będzie mieć odpowiednia ocena momentu oraz zasadności skorzystania z ugody. To nadal będzie wymagać analizy możliwych scenariuszy działania oraz potencjalnych ryzyk podatkowych i karnych.
Planowany termin wejścia w życie przepisów o ugodzie podatkowej ustalono na 1 stycznia 2028 r. Będziemy informować o postępach legislacyjnych, a jeśli mają Państwo pytania w tym zakresie, to zachęcamy do kontaktu.
[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12409851/katalog/13201445#13201445
