Projekt nowego programu dotacji gotówkowych – kierunek: selektywność i technologie przyszłości
Procedowany obecnie nowy program rozwoju inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 r. stanowi istotną zmianę podejścia do wsparcia – od szerokiego instrumentu dostępnego dla wielu projektów do rozwiązania selektywnego, skoncentrowanego na inwestycjach strategicznych i wysokiej jakości. Program przewiduje budżet ok. 4,5 mld zł i ma służyć przyciąganiu najbardziej zaawansowanych projektów do Polski.
Program jest obecnie na etapie konsultacji publicznych. Szacuje się, że wejdzie w życie w III kwartale 2026 r., przy czym składanie wniosków o wsparcie jest możliwe już teraz.
Nowy vs. poprzedni program – zmiana filozofii wsparcia
Poprzedni program grantowy na lata 2011–2030 był szeroko wykorzystywany i stanowił jedno z kluczowych narzędzi wspierających napływ inwestycji do Polski. W jego ramach zawarto 155 umów inwestycyjnych o łącznej wartości ponad 34,7 mld zł, które przełożyły się na ok. 31,7 tys. nowych miejsc pracy. Program miał istotne znaczenie zarówno dla decyzji lokalizacyjnych inwestorów, jak i dla wzrostu innowacyjności oraz dochodów publicznych.
Projektowany nowy program grantowy wprowadza istotne zmiany w podejściu do konstrukcji wsparcia, stając się instrumentem zdecydowanie bardziej selektywnym. W większym stopniu koncentruje się on na inwestycjach wpisujących się w określone, priorytetowe branże i kierunki rozwoju gospodarki, a także uzależnia poziom wsparcia od spełnienia szeregu wskaźników jakościowych, których realizacja wiąże się z dodatkowymi obowiązkami oraz kosztami po stronie przedsiębiorcy.
W efekcie nowy model w mniejszym stopniu pełni funkcję szeroko dostępnego instrumentu stymulującego napływ inwestycji, a w większym stanowi narzędzie ukierunkowane na wybór projektów o określonych parametrach jakościowych i sektorowych.
Struktura programu: trzy ścieżki wsparcia
Program grantów gotówkowych przewiduje wsparcie dla trzech głównych typów inwestycji:
1. Kluczowe inwestycje sektorowe i technologiczne
To centralny element programu – inwestycje w ściśle określonych sektorach strategicznych, takich jak m.in.:
- technologie cyfrowe (AI, półprzewodniki, cyberbezpieczeństwo),
- transformacja niskoemisyjna (OZE, wodór, elektromobilność),
- biotechnologia i biomedycyna,
- lotnictwo i kosmos,
- przemysł obronny.
Kluczowa zmiana: nowy program wyraźnie koncentruje wsparcie na określonych sektorach strategicznych, jednocześnie wprowadzając bardziej zróżnicowane progi wejścia.
W przypadku inwestycji sektorowych minimalne nakłady mogą wynosić ok. 5–50 mln zł (w zależności od statusu grupy) w obszarach preferencyjnych oraz ok. 10–100 mln zł poza nimi. To odróżnia je od inwestycji rozwojowych, które wymagają znacznie wyższych nakładów. Dzięki temu część instrumentu pozostaje dostępna także dla mniejszych projektów technologicznych.
2. Inwestycje rozwojowe
To jedyny typ inwestycji nieograniczony branżowo (ograniczenia wynikają tylko z przepisów unijnych regulujących pomoc regionalną), skierowany jednak wyłącznie do projektów o bardzo dużej skali. Minimalne progi pozostają wysokie i wynoszą odpowiednio 250 mln zł (na obszarach preferencyjnych) oraz 500 mln zł (na pozostałym obszarze kraju). Równoległym wymogiem jest utworzenie 50 lub 100 nowych miejsc pracy.
W praktyce oznacza to, że instrument ten będzie dostępny przede wszystkim dla największych przedsięwzięć przemysłowych.
3. Kluczowe inwestycje usługowe
Zakres wsparcia dla projektów usługowych został wyraźnie zawężony i koncentruje się przede wszystkim na działalności technologicznej, w szczególności w obszarach takich jak IT i rozwój oprogramowania, przetwarzanie danych oraz infrastruktura IT, a także działalność badawczo‑rozwojowa.
Z uwagi na charakter tych inwestycji wsparcie przyznawane jest z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy, a nie ponoszonych nakładów inwestycyjnych. Wnioskodawcy muszą utworzyć co najmniej 30 miejsc pracy na obszarach preferencyjnych oraz 60 na pozostałym obszarze kraju.
Takie ukształtowanie kryteriów sprawia, że instrument ten jest szczególnie atrakcyjny dla projektów technologicznych oraz centrów usług zaawansowanych, w których kluczowym elementem jest kapitał ludzki, a nie skala wydatków inwestycyjnych.
Wzmocnienie znaczenia kryteriów jakościowych
W nowym programie nadal duże znaczenie mają kryteria jakościowe, które determinują poziom możliwego do uzyskania wsparcia. Przedsiębiorca zobowiązany jest do spełnienia co najmniej 5 kryteriów, przy czym ich liczba bezpośrednio przekłada się na wysokość przyznanej dotacji.
Jednocześnie w projektowanym programie następuje wyraźne zwiększenie znaczenia tych kryteriów. Wynika to przede wszystkim z przyjętego mechanizmu kalkulacji wsparcia, w którym liczba spełnionych wskaźników jakościowych przekłada się na wartość pomocy poprzez zastosowanie współczynnika o z góry określonej wartości.
W przeciwieństwie do bardziej proporcjonalnego podejścia (w którym liczba spełnianych kryteriów przekładała się liniowo na poziom wsparcia), nowy mechanizm opiera się na zdefiniowanej tabeli współczynników, w której nawet przy spełnieniu większej liczby kryteriów poziom współczynnika pozostaje ograniczony (np. ok. 0,55 przy 7 wskaźnikach).W efekcie mechanizm ten powoduje, że wpływ liczby spełnionych kryteriów jakościowych na wartość pomocy wynika z przypisanych im poziomów współczynnika określonych w tabeli, a nie z bezpośredniego, liniowego przełożenia tej liczby (np. 7 kryteriów ≠ 70%), co wzmacnia znaczenie konstrukcji kryteriów przy wyliczaniu ostatecznej wartości wsparcia.
Co istotne, program premiuje projekty o wysokiej wartości technologicznej i jakościowej, wprowadzając jednocześnie nowe lub wzmocnione obszary oceny, w szczególności:
- współpracę ze startupami (np. wdrażanie technologii, pilotaże, wspólne projekty),
- obowiązkową współpracę z sektorem nauki w przypadku średnich i dużych przedsiębiorstw (na poziomie co najmniej 10% wartości pomocy),
- rozwój działalności badawczo‑rozwojowej, automatyzację i robotyzację procesów,
- transformację energetyczną, w tym inwestycje w OZE,
- rozwój kompetencji oraz tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy.
W efekcie program odchodzi od podejścia opartego wyłącznie na skali inwestycji i w większym stopniu koncentruje się na jej jakości oraz wpływie na gospodarkę.
Co to oznacza dla inwestorów?
Nowy program grantów gotówkowych oznacza istotną zmianę podejścia do wsparcia:
- mniej projektów, ale większa koncentracja wsparcia,
- preferowanie konkretnych sektorów i technologii,
- silniejszy nacisk na jakość, innowacyjność i współpracę,
- ograniczony dostęp dla projektów „standardowych”.
Podsumowanie
Nowy program grantowy ma ambicję przyciągać projekty wpisujące się w strategiczne kierunki rozwoju gospodarki. Jego selektywność oznacza, że kwalifikowalność inwestycji wymaga znacznie dokładniejszej analizy niż dotychczas.
Jeżeli planują Państwo nową inwestycję w Polsce i chcieliby ocenić jej potencjał w kontekście dostępnego wsparcia - zapraszamy do kontaktu. Chętnie przeanalizujemy możliwości uzyskania dotacji w oparciu o aktualne założenia programu.
