Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych – projekt nowelizacji

2 września opublikowano projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Jest to już drugie podejście do zmiany tej ustawy – prace nad poprzednim projektem zostały zaniechane, mimo szumnych zapowiedzi jego autorów o ukróceniu przestępstw popełnianych w interesie wielkich korporacji.

 

Nowa definicja podmiotu zbiorowego

Najważniejszą zmianą jest zawężenie zakresu ustawy, która w przeciwieństwie do obecnych rozwiązań nie będzie dotyczyć mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.

Ustawa będzie miała zastosowanie do:

  • podmiotów zatrudniających co najmniej 500 pracowników lub
  • podmiotów osiągających roczny obrót netto przekraczający 100 milionów złotych.

 

Autorzy projektu widzą konieczność stosowania przepisów jedynie do dużych podmiotów, chcą nimi również objąć te, których głównym celem nie jest prowadzenie działalności gospodarczej – stowarzyszenia oraz fundacje, bez względu na ich przychody lub zatrudnienie.

 

Odpowiedzialność niezależna od prawomocnego skazania sprawcy

Kolejną ważną zmianą jest likwidacja wymogu prejudykatu, czyli uprzedniego prawomocnego skazania osoby fizycznej odpowiedzialnej za popełnienie przestępstwa.

Zamiast tego autorzy projektu proponują wprowadzenie dwóch rodzajów odpowiedzialności:

  • pierwszy zakłada odpowiedzialność za czyny popełnione przez członków władz, osób uprawnionych do działania lub pracowników podmiotu zbiorowego. Dotyczy to czynów, które przyniosły lub mogły przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść oraz pozostawały w bezpośrednim związku z prowadzoną przez ten podmiot działalnością. Warunkiem pociągnięcia podmiotu zbiorowego do odpowiedzialności będzie wykazanie winy w wyborze danej osoby lub winy w organizacji podmiotu zbiorowego.
  • Drugi rodzaj dotyczyć będzie „przestępstw własnych” korporacji tj. działania lub zaniechanie organu podmiotu zbiorowego, jeśli pozostawało ono w bezpośrednim związku z prowadzoną przez ten podmiot działalnością. W tym przypadku podmiot zbiorowy będzie podlegał o odpowiedzialności niezależnie od tego, czy osiągnął lub mógł osiągnąć korzyść majątkową oraz niezależnie od winy w wyborze lub organizacji.

 

Zwiększone kary

Według założeń przed niecnymi działaniami podmioty zbiorowe powinna powstrzymać wysoka kara finansowa od 10.000 do nawet 30.000.000 zł. Wcześniej limit kary wynosił 3% przychodu.

 

Pozostałe zmiany

Nowelizacja likwiduje katalog czynów zabronionych, za popełnienie których podmiot zbiorowy mógł ponieść odpowiedzialność. Po zmianach odpowiadać on będzie za każde przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

W projekcie przewidziano również szereg rozwiązań proceduralnych. Wprowadzono negatywne przesłanki prowadzenia postępowania, instytucję dobrowolnego poddania się odpowiedzialności przez podmiot zbiorowy. Wprowadzono także możliwość wytoczenia powództwa cywilnego w procesie karnym przeciwko podmiotowi zbiorowemu.

***

Będziemy  na bieżąco śledzić przebieg procesu legislacyjnego i informować o jego postępach.

Mając na uwadze ostatnie zmiany, które zniosły wymóg prawomocnego skazania sprawy w odniesieniu do przestępstw środowiskowych, a także uwzględnienie w projekcie istotnej części uwag, wnoszonych przez biznes i teoretyków prawa przy okazji poprzedniego projektu, przewidujemy, że aktualny projekt ma realne szanse stać się obowiązującym prawem.

 

Tomasz Wróblewski
Senior Manager | Adwokat | OW Legal
tomasz.wroblewski@olesinski.com

Wojciech Czajkowski
Associate | OW Legal
wojciech.czajkowski@olesinski.com