Nowe zasady L4 coraz bliżej. Prace nad reformą dobiegają końca
Dyskusja o zwolnieniach lekarskich, czynnościach, które można wykonywać na „L4”, czy możliwości kontroli takich nieobecności trwa od dawna. Zmiany w tym zakresie w końcu nabrały realnego kształtu – ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Oto podsumowanie najważniejszych informacji na ten temat.
Czy praca na L4 będzie dozwolona?
Zgodnie z ustawą pracownicy w wyjątkowych sytuacjach będą mogli wykonywać pracę podczas zwolnienia chorobowego. Będzie to możliwe w dwóch przypadkach.
1. Pracownik będzie wykonywał czynności o charakterze incydentalnym
W wyjątkowych sytuacjach (ustawa posługuje się określeniem „istotnych okoliczności”), pracownik będzie mógł w trakcie zwolnienia podejmować pewne działania związane z pracą. Dotychczas, często wbrew orzeczeniom sądów, ZUS stał na stanowisku, że każde (nawet krótkie) wykonywanie pracy podczas zwolnienia chorobowego skutkuje odebraniem prawa do zasiłku.
Ustawa precyzuje, że polecenie pracodawcy nie będzie mogło stanowić uzasadnienia dla wykonania czynności incydentalnych podczas przebywania na zwolnieniu chorobowym. Oznacza to, że za każdym razem potrzebne będzie silne uzasadnienie dla podejmowania przez pracownika działań związanych z pracą podczas choroby.
2. Pracownik jest zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy
Na ten moment, pracownik zatrudniony u kilku pracodawców nie może wykonywać pracy podczas zwolnienia chorobowego u żadnego z nich.
Nowelizacja wprowadzi wyjątek od tej reguły – jeśli charakter pracy będzie na to pozwalał, pracownik będzie mógł wnioskować do lekarza o „niestosowanie” zwolnienia chorobowego w określonym zakładzie pracy.
W ten sposób pracownik będzie mógł przebywać na zwolnieniu lekarskim wobec jednego pracodawcy, a jednocześnie będzie pracować w innym miejscu.
Rozszerzone kontrole pracowników na zwolnieniach chorobowych
Nowe przepisy wprowadzają zmiany w zakresie przeprowadzania przez ZUS oraz płatników składek kontroli pracowników przebywających na zwolnieniach.
W reformie przewidziano szczegółową procedurę kontroli L4 także przez płatników składek (pracodawców). Wskazano w niej:
- ramy, w jakich powinien poruszać się pracodawca,
- elementy obowiązkowe protokołu czy upoważnienia.
Aktualizacji może zatem wymagać obecna procedura kontroli zwolnień lekarskich stosowana przez płatników składek.
Kontrola będzie mogła obejmować także pracownika przebywającego na zwolnieniu z powodu konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny.
Weryfikacji będzie podlegać, czy faktycznie poza pracownikiem nikt inny nie może zapewnić opieki nad chorą osobą (co nie dotyczy opieki nad dzieckiem poniżej 2 roku życia).
ZUS zyska także nowe uprawnienie weryfikacyjne. Zgodnie z nowelizacją, podmiot, który wystawił zaświadczenie lekarskie, będzie zobowiązany na żądanie ZUS do udostępnienia dokumentacji medycznej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.
Reforma orzecznictwa ZUS
Nowelizacja ustawy przewiduje istotne zmiany w zakresie orzecznictwa ZUS o niezdolności do pracy. W określonych sytuacjach wprowadzona zostanie możliwość orzekania przez pielęgniarki oraz fizjoterapeutów, a w obu instancjach orzekać mają co do zasady składy jednoosobowe.
Zmiany mogą mieć istotne znaczenie dla osób, które np. uległy wypadkowi przy pracy bądź też cierpią na chorobę zawodową i chcą z tego tytułu pobierać rentę.
Nowe zasady L4 – od kiedy?
Część przepisów ustawy weszło w życie od 27 stycznia 2026 r., kolejne będą obowiązywały od 13 kwietnia 2026 r.
Od tego terminu prawodawca przewidział jednak wiele dalszych wyjątków, co oznacza, że część zmian (jak na przykład korzystanie ze zwolnienia chorobowego wyłącznie u jednego pracodawcy) wejdzie w życie dopiero w 2027 r.
Reforma zwolnień chorobowych oraz orzecznictwa ZUS od wielu miesięcy jest jednym z głównych tematów zmian w prawie HR. W przypadku wątpliwości co do nowych zasad L4 – zachęcamy do kontaktu.
