METSAF, czyli nowe ramy pomocy publicznej w odpowiedzi na kryzys na Bliskim Wschodzie
29 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat ustanawiający METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework) – tymczasowe ramy pomocy mające umożliwić państwom członkowskim szybkie i ukierunkowane wsparcie gospodarki w związku z rosnącymi kosztami paliw, energii i nawozów.
Programy pomocowe oparte na METSAF mogą być przyjmowane i notyfikowane do 31 grudnia 2026 r.
Sektory objęte wsparciem
Pomoc skierowana jest do sektorów szczególnie dotkniętych wzrostem kosztów operacyjnych. To w szczególności:
- przemysł energochłonny,
- rolnictwo i rybołówstwo,
- transport lądowy (drogowy, kolejowy, żegluga śródlądowa),
- transport morski bliskiego zasięgu.
Jakie formy wsparcia przewiduje METSAF?
1. Kompensata dodatkowych kosztów operacyjnych
Pomoc może pokrywać do 70% dodatkowych kosztów, czyli nadwyżki kosztów paliw, energii lub nawozów względem poziomu historycznego.
Dodatkowe koszty ustala się jako różnicę pomiędzy aktualną ceną rynkową a ceną referencyjną (benchmarkową) pomnożoną przez rzeczywiste lub przedkryzysowe zużycie (w zależności od tego, które lepiej odzwierciedla wpływ kryzysu).
Co również istotne – pomoc może obejmować koszty poniesione już od 1 marca 2026 r.
2. Uproszczony mechanizm przyznawania pomocy
Nowe ramy pomocy przewidują również uproszczony mechanizm wsparcia – pomoc ryczałtową do 50 000 euro na przedsiębiorstwo, opartą na wskaźnikach zastępczych (proxy), takich jak:
- profil działalności,
- zużycie w sektorze,
- liczba pojazdów / floty,
- powierzchnia gruntów.
3. Przyspieszone procedury wypłaty pomocy
METSAF dopuszcza wypłatę zaliczek jeszcze przed pełną weryfikacją kosztów (na podstawie estymacji), z obowiązkowym rozliczeniem ex post oraz ewentualnym zwrotem nienależnej części wypłaconej pomocy
Dodatkowo, zgodnie z komunikatem prasowym Komisji, programy pomocowe notyfikowane w oparciu o METSAF mają podlegać szybkiemu zatwierdzaniu.
Elastyczne instrumenty wsparcia
Państwa członkowskie mogą stosować różne formy pomocy, w tym:
- dotacje bezpośrednie,
- korzyści podatkowe,
- preferencyjne warunki płatności,
- gwarancje i pożyczki,
- instrumenty kapitałowe.
Kluczowe ograniczenie: łączna wartość pomocy musi mieścić się w maksymalnych pułapach przewidzianych w METSAF, czyli:
- do 70% kwalifikowalnych dodatkowych kosztów poniesionych w związku z kryzysem lub
- do 50 000 EUR na przedsiębiorstwo w przypadku zastosowania uproszczonej, ryczałtowej formy pomocy, opartej na wskaźnikach lub szacunkach sektorowych.
Dodatkowe wsparcie dla przemysłu energochłonnego w ramach CISAF
METSAF umożliwia zwiększenie intensywności pomocy na energię elektryczną w ramach istniejących schematów CISAF:
- z 50% do 70% kosztów zużycia energii,
- bez dodatkowych obowiązków dekarbonizacyjnych.
W praktyce skorzystanie z tych rozwiązań będzie uzależnione od wdrożenia odpowiednich krajowych programów pomocowych, a zgodnie z komunikatem Ministerstwa Rozwoju i Technologii w Polsce dopiero trwają prace nad implementacją mechanizmu opartego o CISAF. Gdy zostanie wdrożony, będzie mógł uwzględniać dodatkowe preferencje z METSAF.
METSAF – realne wsparcie w działaniach operacyjnych
METSAF to kolejny instrument kryzysowy UE, który znacząco zwiększa dopuszczalną intensywność wsparcia, upraszcza dostęp do pomocy i przyspiesza wypłaty środków.
Dla przedsiębiorstw oznacza to realną możliwość szybkiej kompensacji rosnących kosztów operacyjnych – szczególnie w sektorach energochłonnych i transportowych.
Na obecnym etapie METSAF określa jedynie ramy wsparcia na poziomie unijnym. Faktyczna dostępność pomocy będzie uzależniona od przyjęcia odpowiednich rozwiązań przez państwa członkowskie UE.
Będziemy na bieżąco monitorować informacje dotyczące ewentualnych rozwiązań w tym zakresie na poziomie krajowym. Jeśli chcieliby Państwo uzyskać więcej informacji na temat potencjalnych mechanizmów wsparcia przewidzianych w ramach METSAF, zachęcamy do kontaktu.
