Co zmienia rozporządzenie ESPR dla przedsiębiorców działających na rynku UE?
Parlament Europejski i Rada UE wydały rozporządzenie, które ustanawia ramy określania wymogów ekoprojektu dla produktów wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytku w UE (Ecodesign for Sustainable Products Regulation, dalej: „ESPR”)[1]. Jego celem jest poprawa zrównoważenia środowiskowego produktów w całym cyklu życia, ograniczenie ich śladu węglowego i środowiskowego oraz zapewnienie swobodnego przepływu bardziej zrównoważonych produktów na rynku wewnętrznym.
Obowiązki wynikające z ESPR
Rozporządzenie ESPR ustanawia ramy, w których produkty mogą być wprowadzane do obrotu w UE po spełnieniu wymogów ekoprojektu. Obejmuje ono szeroki krąg podmiotów – producentów, importerów, dystrybutorów i sprzedawców. Nakłada na nich obowiązki:
- zapewnienia zgodności produktu z wymogami,
- przeprowadzenia oceny zgodności,
- sporządzenia dokumentacji i oznakowania CE,
- przekazywania informacji (także przez cyfrowy paszport produktu, jeśli będzie wymagany).
Szczegółowe obowiązki – np. dotyczące trwałości produktów, ich naprawialności czy śladu środowiskowego – będą wynikały głównie z aktów delegowanych dla konkretnych grup produktów.
W kwietniu 2025 r. przyjęto pierwszy plan prac ESPR i etykietowania energetycznego na lata 2025–2030[2], który wskazuje, które grupy produktów będą objęte obowiązkami w pierwszej kolejności – wśród nich znalazły się m.in. stal, aluminium i tekstylia.
Niezależnie od aktów delegowanych już teraz istotne są obowiązki dotyczące niesprzedanych produktów konsumpcyjnych. Chodzi np. o obowiązki ujawnieniowe, a także ogólny zakaz obchodzenia wymogów i manipulowania wynikami efektywności.
ESPR – kluczowe terminy
Najbliższy istotny termin wskazany w rozporządzeniu ESPR to 19 lipca 2026 r. Od tego dnia duże przedsiębiorstwa nie będą mogły niszczyć niesprzedanych produktów konsumpcyjnych, takich jak ubrania, dodatki odzieżowe czy obuwie.
Ma to wymusić rozwój modeli ponownego użycia, recyklingu oraz bardziej odpowiedzialnego zarządzania nadwyżkami produkcyjnymi.
Komisja przyjęła już też akty doprecyzowujące:
- wyjątki od zakazu niszczenia produktów[3] – np. gdy towar jest produktem niebezpiecznym, jest nieadekwatny do celu, do którego został przeznaczony, nie nadaje się do przygotowania do ponownego użycia lub regeneracji,
- szczegółowe zasady ujawniania informacji o niesprzedanych produktach, których się pozbyto[4] – w tym zakres danych podlegających raportowaniu, sposób ich prezentacji oraz zasady weryfikacji informacji przez organy krajowe.
Cyfrowy paszport produktu
Jednym z kluczowych narzędzi wdrażania ESPR będzie cyfrowy paszport produktu – elektroniczny zestaw danych o produkcie (m.in. jego składzie, naprawialności, możliwości recyklingu i identyfikowalności w łańcuchu dostaw).
Zdecydowana większość produktów objętych przyszłymi aktami delegowanymi będzie musiała mieć taki paszport. Ma on ułatwiać dostęp do informacji nie tylko konsumentom, ale też producentom, podmiotom naprawiającym, recyklerom, organom nadzoru rynku i organom celnym.
Komisja ma utworzyć rejestr cyfrowych paszportów produktów do 19 lipca 2026 r.
Co zmiany oznaczają dla przedsiębiorców?
Przede wszystkim konieczność przygotowania organizacji do nowości już teraz. W najbliższych miesiącach kluczowe będzie śledzenie nowych aktów delegowanych dla konkretnych grup produktów oraz aktów wykonawczych doprecyzowujących obowiązki techniczne i informacyjne. To właśnie w tych aktach będą pojawiać się realne, operacyjne wymogi.
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w obszarze związanym z ESPR, zachęcamy do kontaktu. Wspieramy przedsiębiorstwa na każdym etapie – od analizy obowiązków, przez wdrożenie odpowiednich procedur, po bieżące monitorowanie zmian w przepisach.
[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów oraz zmiany dyrektywy (UE) 2020/1828 i rozporządzenia (UE) 2023/1542 i uchylenia dyrektywy 2009/125/WE; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:02024R1781-20240628
[2] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025DC0187
[3] przewidziane przez rozporządzenie 2026/296; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202600296&qid=1781089271318
[4] Przewidziane w rozporządzeniu 2026/2; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202600002&qid=1781093651042
