Digital Omnibus zmienia AI Act – najważniejsze wnioski dla biznesu
Kolejne przepisy AI Act zaczęły obowiązywać 2 sierpnia 2026 r. Jednak chwilę przed ich wejściem w życie prawodawca unijny uchwalił Digital Omnibus[1] – pakiet zmian, które przesuwają dużą część obowiązków dotyczących systemów wysokiego ryzyka, upraszczają wybrane obowiązki compliance, zmieniają podejście do AI literacy i wpływają na sposób kontraktowania rozwiązań AI. Co to oznacza dla biznesu?
Więcej czasu na dostosowanie systemów wysokiego ryzyka
Digital Omnibus sprawi, że część obowiązków dla systemów AI wysokiego ryzyka zacznie obowiązywać później niż pierwotnie przewidywał AI Act. Nowe terminy to:
- 2 grudnia 2027 r. dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III AI Act,
- 2 sierpnia 2028 r. dla systemów związanych z produktami objętymi unijnymi regulacjami sektorowymi.
Nowe przepisy przewidują również bardziej elastyczne zasady dla części istniejących systemów wysokiego ryzyka. Jeżeli system zostanie wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku przed rozpoczęciem stosowania nowych wymogów, obowiązek dostosowania pojawi się dopiero wtedy, gdy zostaną w nim wprowadzone istotne zmiany po tej dacie.
Dla wielu organizacji oznacza to możliwość zaplanowania działań compliance w czasie zamiast natychmiastowego dostosowania do nowych wymogów.
AI literacy: większy nacisk na działania, nie na formalny rezultat
Digital Omnibus zmienia podejście do obowiązku budowania kompetencji AI.
Firmy nadal mają obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji osób korzystających z systemów AI i nadzorujących ich działanie.
Jednak nowe przepisy wyraźniej podkreślają, że ocenie podlegają przede wszystkim działania podejmowane przez organizację w celu budowania tych kompetencji, a nie formalne wykazanie określonego poziomu wiedzy pracowników.
Mniej powielania dokumentacji: FRIA może korzystać z DPIA
Digital Omnibus upraszcza relację pomiędzy oceną wpływu na prawa podstawowe (FRIA) wymaganą przez AI Act a oceną skutków dla ochrony danych (DPIA) przeprowadzaną na gruncie RODO.
Jeżeli określone kwestie zostały już przeanalizowane w ramach DPIA, będzie można wykorzystać te ustalenia również przy przygotowywaniu FRIA.
Dla firm oznacza to mniej powielania analiz i dokumentacji, co może usprawnić realizację obowiązków wynikających z AI Act, a drugiej strony możliwość analizy pewnych kwestii od razu przy DPIA.
Skuteczniejsze wykrywanie uprzedzeń w systemach AI
W określonych przypadkach nowe przepisy umożliwiają wykorzystanie szczególnych kategorii danych osobowych (np. dane o stanie zdrowia) do wykrywania i korygowania uprzedzeń w systemach AI. Przepisy przewidują przy tym szereg zabezpieczeń dotyczących sposobu przetwarzania takich danych.
Mniej systemów AI może zostać uznanych za element bezpieczeństwa produktu
Nowe przepisy doprecyzowują, że system AI wykorzystywany wyłącznie do poprawy efektywności, automatyzacji, wygody użytkownika czy kontroli jakości nie powinien automatycznie zostać uznany za element bezpieczeństwa produktu.
To ważna zmiana dla producentów wykorzystujących AI w urządzeniach lub oprogramowaniu. W części przypadków może ograniczyć ryzyko zakwalifikowania systemu jako AI wysokiego ryzyka wyłącznie dlatego, że jest powiązany z produktem regulowanym.
Nowe obowiązki w umowach dotyczących AI
Digital Omnibus rozszerza obowiązki współpracy pomiędzy dostawcami systemów AI wysokiego ryzyka a podmiotami dostarczającymi modele, usługi lub inne elementy wykorzystywane w takich systemach.
Oznacza to potrzebę przeglądu i aktualizacji umów dotyczących rozwiązań AI, w szczególności w zakresie:
- przekazywania informacji,
- wsparcia technicznego,
- podziału odpowiedzialności za zapewnienie zgodności z AI Act.
Co warto zrobić już teraz?
Digital Omnibus nie oznacza rezygnacji z AI Act. Daje jednak organizacjom więcej czasu i większą elastyczność w przygotowaniu do nowych obowiązków. Organizacje, które rozpoczną przygotowania już teraz, będą mogły sprawniej wdrożyć nowe obowiązki i ograniczyć ryzyko kosztownych zmian w ostatnim momencie.
[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202601744 - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1744 z dnia 8 lipca 2026 r. w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) 2024/1689, (UE) 2018/1139 i (UE) 2023/1230 w odniesieniu do uproszczenia wdrażania zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI) (Tekst mający znaczenie dla EOG)
