Reforma staży i koniec praktyk absolwenckich
W 2026 r. ustawodawca najprawdopodobniej zdecyduje się na całkowite zlikwidowanie praktyk absolwenckich i zmianę zasad, według których organizowane są staże zawodowe w zakładach pracy. Obecnie pracodawcy mają dużą swobodę w określaniu warunków odbywania staży przez praktykantów, ale jeśli proponowane zmiany wejdą w życie, to kwestia ta ulegnie drastycznej zmianie.
Co przewiduje nowa ustawa?
Zgodnie z projektem ustawy o stażach, opublikowanym pod koniec 2025 r. [1], pracodawcom dojdzie szereg nowych obowiązków związanych z organizacją staży zawodowych. Przede wszystkim, staż nie będzie mógł być dłuższy niż 6 miesięcy.
Oprócz tego ustawa przewiduje wprowadzenie m.in.:
- obowiązku zapłaty wynagrodzenia;
- płatnych urlopów dla stażystów;
- okresów wypowiedzenia umów ze stażystami.
Poniżej rozwijamy każdy z tych aspektów.
Wynagrodzenie dla stażystów
Najważniejszą postulowaną zmianą jest uchylenie ustawy o praktykach absolwenckich, która dawała dotychczas możliwość organizacji bezpłatnych praktyk. Nowa ustawa zobowiąże pracodawców do zapłaty wynagrodzenia dla stażystów.
Reforma przewiduje, że wynagrodzenie za pracę na pełen etat nie będzie mogło być mniejsze niż 35% przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale roku poprzedniego. Na chwilę obecną oznacza to wynagrodzenie w wysokości ponad 3 tysięcy złotych „na rękę”.
Sytuacja z wynagrodzeniem będzie wyglądać nieco inaczej w przypadku nieletnich stażystów – wobec nich, prawodawca zdecydował się na określenie minimalnego wynagrodzenia w wysokości 250 złotych. Co ważne, w określonych sytuacjach, pracodawcy będą mogli próbować uzyskać dofinansowanie na pokrycie 250 złotych kosztów.
Ustawodawca określił także maksymalną wysokość wynagrodzenia dla stażystów – nie może ono wynieść więcej, niż przeciętne wynagrodzenie.
Płatne urlopy dla osób odbywających staże
Projekt ustawy przewiduje urlop dla stażystów na następujących zasadach:
- przez pierwsze 90 dni stażu stażyście przysługiwać będą łącznie 3 dni wolnego (po jednym za każde 30 dni kalendarzowych);
- przez pozostałe 90 dni stażu, stażyście przysługuje łącznie kolejnych 6 dni wolnego (po 2 za każde 30 dni kalendarzowych).
Oznacza to, że jeśli stażysta przepracuje pełny, maksymalny okres stażu (6 miesięcy), to pracodawca będzie zobowiązany do udzielenia pracownikowi łącznie 9 dni wolnego.
Ustawa zakłada, że będzie to urlop płatny. Tak więc skorzystanie z dni wolnych przez stażystę nie wpłynie negatywnie na wysokość jego wynagrodzenia.
Okresy wypowiedzenia na stażu
Projekt ustawy przewiduje też nowe okresy wypowiedzenia, które będą wynosić odpowiednio:
- 7 dni, jeśli staż trwa do 3 miesięcy;
- 14 dni w pozostałych przypadkach.
Nowe uprawnienia pracodawców oferujących staże
Projekt przewiduje też pewne uprawnienia dla pracodawców – związane m.in. z momentem czy sposobem odbywania staży. Zgodnie z projektem przepisów staż może odbywać się w niedziele i święta, w porze nocnej oraz w ramach pracy zmianowej (jeśli charakter i rodzaj pracy tego wymaga).
Jest to dopasowanie przepisów do realiów rynkowych, dzięki któremu stażyści będą mogli uzyskiwać doświadczenie zawodowe w faktycznych warunkach, w jakich wykonywana jest praca. Pracodawcy nie będą mogli jednak zlecać pracownikowi prac szczególnie niebezpiecznych, do których odwołuje się Kodeksu Pracy.
Opisane powyżej przepisy nie będą stosowane w każdej możliwej sytuacji. Projekt ustawy przewiduje kilkanaście wyjątków, m.in. w przypadku:
- stażu podyplomowego określonego w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty;
- stażu uczniowskiego organizowanego dla uczniów technikum i szkół branżowych na gruncie prawa oświatowego;
- praktyk zawodowych organizowanych dla studentów na gruncie ustawy – prawa o szkolnictwie wyższym i nauce;
- stażu organizowanego na gruncie art. 114 i 119 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Co oznacza dla pracodawców reforma staży zawodowych?
Planowana reforma staży zawodowych zapowiada największą zmianę w tym obszarze od wielu lat. W praktyce całkowicie redefiniuje dotychczasowe podejście do praktyk absolwenckich.
Nowe przepisy wprowadzają większą ochronę i przejrzystość dla stażystów, jednocześnie nakładając na pracodawców dodatkowe obowiązki organizacyjne i finansowe. Dla wielu firm będzie to moment na weryfikację dotychczasowych procedur oraz dostosowanie się do nowych standardów. Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w tym zakresie, zachęcamy do kontaktu.
[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404454
