Zaostrzenie przepisów dotyczących przestępstw środowiskowych

Dzisiaj (1/09/2022) weszła w życie ustawa dotycząca przeciwdziałania przestępczości środowiskowej[1]

Sankcje są odpowiedzią na wyraźny w ostatnich latach wzrost liczby przestępstw środowiskowych[2]. Zmiany obejmą m.in. przepisy dotyczące przestępstw przeciwko środowisku w kodeksie karnym oraz wykroczeń przeciwko środowisku uregulowanych w kodeksie wykroczeń i ustawie o ochronie przyrody.

Przykładowo zgodnie z nowymi przepisami, kto powoduje zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Wcześniej wynosiła ona od 3 miesięcy do 5 lat[3].

W uzasadnieniu ustawy podkreśla się, że zaostrzenie odpowiedzialności karnej jest spowodowane również tym, że szkodliwe skutki przestępstw przeciwko środowisku są trudne do usunięcia i mogą prowadzić do trwałego zniszczenia zasobów przyrodniczych.

 

Podmioty zbiorowe poniosą odpowiedzialność za czyny zabronione pod groźbą kary

Zmiany obejmą również ustawę o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych[4], zgodnie, z którą odpowiedzialność karną mogą ponosić również spółki kapitałowe i osobowe. Do tej pory mogły one podlegać odpowiedzialności po uprzednim skazaniu prawomocnym wyrokiem osoby fizycznej działającej w imieniu lub w interesie spółki.

Nowelizacja ustawy wyłącza ten warunek w odniesieniu do przestępstw środowiskowych wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy obejmujących m.in.:

  • przestępstwa dotyczące gospodarowania odpadami, w tym odpadami niebezpiecznymi[5];
  • przestępstwa związane z zanieczyszczeniem wody, powietrza lub powierzchni ziemi[6].

W związku z tym spółka będzie podlegać odpowiedzialności za określone przestępstwa środowiskowe niezależnie od wcześniejszego skazania osoby fizycznej działającej w jej imieniu. Do zmian przepisów przyczynił się fakt, że wtórny charakter odpowiedzialności podmiotu zbiorowego prowadził do rzadkiego stosowania przepisów tej ustawy.

 

Nowe uprawnienia Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska

W przypadku powzięcia przez inspektora uzasadnionego podejrzenia popełnienia określonego przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku, może on podjąć czynności polegające na:

  • obserwowaniu i rejestrowaniu przy użyciu środków technicznych, w tym technik satelitarnych i bezzałogowych statków powietrznych (dronów), obrazu zdarzeń oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom;
  • gromadzeniu i zabezpieczaniu dowodów popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
  • dokonywaniu oględzin dostępnych publicznie pomieszczeń i innych miejsc.

Inspektor może wykonywać powyższe czynności bez konieczności okazania legitymacji służbowej. Do tej pory inspektor w takim przypadku był do tego zobowiązany.

 

Dodatkowe regulacje w ustawie o odpadach

Zgodnie z projektowaną zmianą marszałek województwa bez wydania odrębnej decyzji wykreśli z rejestru BDO z urzędu podmiot w przypadku:

  • wygaśnięcia,
  • cofnięcia,
  • uchylenia lub
  • stwierdzenia nieważności jego decyzji związanych z gospodarką odpadami.

 

Małgorzata Rakoczy
Junior Associate | OW Legal
malgorzata.rakoczy@olesinski.com

Aleksandra Walasek
Senior Associate | OW Legal
aleksandra.walasek@olesinski.com

 

 

[1] Ustawa z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania przestępczości środowiskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1726): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001726

[2] https://statystyka.policja.pl/st/kodeks-karny/przestepstwa-przeciwko-3

[3] Art. 181 kodeksu karnego.

[4] Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 358): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021971661

[5] Art. 183 kodeksu karnego.

[6] Art. 182 kodeksu karnego.