Nieprawdziwe dane przy transakcji mogą skutkować odpowiedzialnością karną
Przy transakcjach wymagających formy aktu notarialnego przedsiębiorcy często koncentrują się na aspektach cywilnoprawnych. Warto jednak pamiętać, że przekazanie notariuszowi nieprawdziwych informacji może rodzić również ryzyko odpowiedzialności karnej za wyłudzenie poświadczenia nieprawdy[1].
Orzecznictwo sądów
Sądy coraz częściej przyjmują, że już samo podanie notariuszowi nieprawdziwych informacji mających znaczenie dla treści lub skuteczności aktu notarialnego może prowadzić do odpowiedzialności karnej[2]. Dotyczy to m.in.:
- nieprawdziwych oświadczeń w zakresie uprawnień do reprezentacji,
- stanu prawnego majątku,
- innych okoliczności istotnych dla dokonania czynności notarialnej.
Jest to szczególnie istotne zwłaszcza przy skomplikowanych transakcjach – gdzie nie zawsze treść umowy odzwierciedla faktyczne zamiary i uzgodnienia stron kontraktu.
W orzecznictwie można znaleźć również stanowiska bardziej wyrozumiałe dla stron, zgodnie z którymi odpowiedzialność powstaje, gdy sprawca stosuje dodatkowe podstępne działania – np. posługuje się fałszywymi dokumentami lub innymi środkami mającymi uwiarygodnić nieprawdziwe twierdzenia[3].
Według niektórych sądów nawet zawarcie umowy pozornej przed notariuszem nie oznacza wyłudzenia poświadczenia nieprawdy[4].
Wnioski dla przedsiębiorców
Dla przedsiębiorców najważniejszy jest fakt, że organy ścigania i sądy mogą bardzo szeroko oceniać zachowania związane z czynnościami notarialnymi. Dlatego w przypadku ich zawierania warto zachować szczególną ostrożność – zwłaszcza przy transakcjach dotyczących nieruchomości, fuzji i przejęć, udziałów, zabezpieczeń, restrukturyzacji czy działania przez pełnomocników.
Jeżeli w ramach planowanej transakcji pojawiają się wątpliwości dotyczące prawdziwości składanych oświadczeń, zakresu umocowania, dokumentowania określonych okoliczności lub potencjalnych ryzyk karnych, warto przeprowadzić ich ocenę jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego.
Chętnie wesprzemy w tym zakresie, ponieważ od lat pomagamy przedsiębiorcom identyfikować oraz ograniczać ryzyka karne związane z transakcjami, procesami korporacyjnymi i czynnościami notarialnymi. Analizujemy bezpieczeństwo planowanych działań oraz wspieramy klientów w sytuacjach wymagających szczególnej ostrożności prawnej. Zachęcamy do kontaktu!
[1] art. 272 Kodeksu karnego
[2] m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – XII Wydział Karny z 23 listopada 2023 r., XII K 18/23 (numer 3092662) czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – II Wydział Karny z 31 maja 2021 r., II AKa 6/20 (numer 2640062)
[3] m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – II Wydział Karny z 15 stycznia 2025 r., II AKa 114/24 (numer 3198787) czy wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – II Wydział Karny z 28 lutego 2024 r., II AKa 345/22 (numer 3265620)
[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku – II Wydział Karny z 14 września 2012 r., II AKa 110/12 (numer 636176)
