Wojsko otwiera się na rynek cywilny - co zmienia się w wojskowych postępowaniach zakupowych?
MON wprowadził mechanizm małoskalowego pozyskiwania sprzętu powszechnego użytku oraz jego eksploatacji nadzorowanej w Siłach Zbrojnych RP[1]. Rozwiązanie umożliwia armii pozyskanie ograniczonej liczby egzemplarzy sprzętu dostępnego na rynku w celu przetestowania jego przydatności w warunkach wojskowych, a następnie oceny zasadności zakupu towaru na większą skalę. Dla przedsiębiorców – również spoza branży zbrojeniowej – oznacza to nowe możliwości dotarcia do sektora obronnego i potencjalnego nawiązania długofalowej współpracy z wojskiem.
Jakie możliwości daje przedsiębiorcom mechanizm eksploatacji nadzorowanej?
Nowe rozwiązanie może zainteresować nie tylko producentów sprzętu wojskowego, ale i przedsiębiorców oferujących produkty wykorzystywane na rynku cywilnym. Decyzja MON dotyczy sprzętu powszechnego użytku, czyli rozwiązań, dla których nie określono wymagań wojskowych.
Chodzi o produkty lub rozwiązania takie jak m.in.:
- technologie dual-use: rozwiązania znajdujące zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym;
- bezzałogowe systemy i urządzenia: np. komercyjne drony, bezzałogowe pojazdy lądowe czy urządzenia do zdalnej inspekcji;
- sprzęt techniczny i logistyczny: wyposażenie wspierające funkcjonowanie jednostek wojskowych np.: urządzenia diagnostyczne, transportowe i przeładunkowe;
- systemy obserwacji i monitoringu: np. kamery termowizyjne, czujniki i urządzenia służące do obserwacji otoczenia;
- rozwiązania energetyczne: np. mobilne źródła zasilania i systemy magazynowania energii.
Są to oczywiście tylko przykłady produktów oraz rozwiązań – wiele zależy od pomysłowości przedsiębiorców i możliwości wykorzystania oferowanych przez nich produktów na potrzeby wojska.
Od cywilnego produktu do wojskowych testów - jak wygląda procedura?
Według decyzji MON przedsiębiorcy mogą zgłosić produkt do eksploatacji nadzorowanej jedynie w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Nie można więc zgłaszać swoich rozwiązań, jeśli nie ma podstawy świadczącej o zapotrzebowaniu wojska na dany sprzęt. Z perspektywy potencjalnego dostawcy najważniejsze są więc następujące etapy:
- Zainteresowanie wojska produktem – właściwa instytucja ekspercka (np. Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych) identyfikuje potencjalną potrzebę lub analizuje propozycję zgłoszoną przez dowódcę jednostki wojskowej;
- Zamówienie sprzętu – po uzyskaniu wymaganej pozytywnej opinii, przeprowadzane jest postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w którym przedsiębiorca może ubiegać się o dostawę sprzętu;
- Testowanie produktu – zakupiony sprzęt trafia do eksploatacji nadzorowanej, w której na zasadach określonych w umowie mogą uczestniczyć przedstawiciele wykonawcy;
- Ocena wyników i perspektywa dalszej współpracy – wojsko ocenia przydatność produktu i podejmuje decyzję o zasadności jego ewentualnego pełnoskalowego pozyskania.
Eksploatacja nadzorowana w praktyce – jaką rolę odgrywa przedsiębiorca?
W ramach eksploatacji nadzorowanej przewidziano możliwość zaangażowania przedstawicieli wykonawcy dostarczonego sprzętu. Ich udział może obejmować działania takie jak:
- wsparcie techniczne;
- prowadzenie instruktażu;
- obserwację przebiegu eksploatacji;
- identyfikację niezbędnych modyfikacji;
- pozyskiwanie danych do doskonalenia produktu.
Zakres zaangażowania przedsiębiorcy nie jest z góry określony – będzie on zależał przede wszystkim od charakteru dostarczonego sprzętu oraz zasad współpracy ustalonych w umowie.
Udział w eksploatacji nadzorowanej może stanowić dla przedsiębiorcy szansę na lepsze poznanie oczekiwań odbiorców wojskowych, a także wykorzystanie zdobytych doświadczeń do dalszego doskonalenia oferowanych produktów.
Jak przygotować się do przetargu na dostawy dla wojska?
Zanim przedsiębiorca przystąpi do współpracy z armią, musi wziąć pod uwagę kilka kwestii, które mogą mieć istotne znaczenie dla wejścia na rynek zamówień wojskowych. Warto:
- przeanalizować potencjał oferowanych produktów – ocenić, czy faktycznie mogą zainteresować Siły Zbrojne RP i odpowiadać na potrzeby jednostek wojskowych;
- monitorować zamówienia publiczne – śledzić ogłoszenia dotyczące zakupów sprzętu przez wojsko;
- przygotować dokumentację techniczną – zgromadzić informacje o parametrach, funkcjonalności i możliwych zastosowaniach oferowanego sprzętu;
- zwrócić uwagę na warunki przyszłej współpracy – w szczególności postanowienia umowne dotyczące udziału wykonawcy w eksploatacji nadzorowanej, zakresu jego obowiązków oraz zasad wykorzystania danych uzyskanych podczas testów.
Gdzie szukać ogłoszeń o przetargach MON?
Przedsiębiorcy zainteresowani współpracą z wojskiem powinni monitorować przede wszystkim Platformę e-Zamówienia oraz portal Wojska Polskiego, na którym publikowane są postępowania prowadzone przez poszczególne jednostki wojskowe. Warto również śledzić stronę MON poświęconą zamówieniom publicznym oraz platformy zakupowe wykorzystywane przez konkretne jednostki i instytucje.
Nowy mechanizm może stanowić szansę na wejście na rynek zamówień dla wojska, przy czym perspektywa szerszej współpracy będzie zależeć od wyników eksploatacji nadzorowanej oraz późniejszych decyzji Sił Zbrojnych RP dotyczących ewentualnego pozyskania sprzętu na większą skalę.
Jeśli mają Państwo pytania w tym obszarze lub potrzebują wsparcia w związku z wojskowymi postępowaniami zakupowymi, zachęcamy do kontaktu.
[1] Decyzja nr 171 z 7 września 2026 r., https://www.dz.urz.mon.gov.pl/u/dziennikurzedowy/pozycje/tresc-aktow/pdf/2026/09/poz._201_dec._nr_171-sig.pdf
