Rewolucja w świecie celnym – nowy Unijny Kodeks Celny
19 września 2026 r. opublikowano Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)[1], które ustanawia nowy Unijny Kodeks Celny i Urząd Unii Europejskiej do Spraw Celnych. To największa od kilkudziesięciu lat zmiana unijnych przepisów celnych, która ma przede wszystkim zaktualizować sposób przekazywania danych i obsługi handlu elektronicznego.
Jakie zmiany wprowadza nowy Unijny Kodeks Celny?
Nowy Unijny Kodeks Celny wprowadza kompleksową reformę sposobu funkcjonowania unii celnej i obejmuje nowe rozwiązania w zakresie cyfryzacji, zarządzania ryzykiem oraz obsługi handlu elektronicznego.
Jedną z kluczowych zmian będzie ustanowienie Unijnego Centrum Danych Celnych (EU Customs Data Hub). Będzie to zintegrowany pakiet interoperacyjnych usług elektronicznych służących gromadzeniu, przetwarzaniu i wymianie informacji celnych.
Najważniejsze zmiany obejmują również m.in.:
- utworzenie Urzędu UE do Spraw Celnych (EU Customs Authority);
- wprowadzenie statusu zaufanego przedsiębiorcy (Trust & Check) oraz nowych uproszczeń celnych;
- centralizację analizy ryzyka i koordynację kontroli celnych na poziomie Unii;
- ustanowienie szczególnych obowiązków dla podmiotów uznawanych za importerów do celów sprzedaży na odległość, w tym w określonych przypadkach dostawców lub platform internetowych;
- wprowadzenie unijnej opłaty manipulacyjnej dla przesyłek sprzedawanych na odległość;
- umożliwienie prowadzenia składów celnych do celów sprzedaży na odległość;
- ustanowienie szczególnych zasad dotyczących obowiązków i odpowiedzialności importerów do celów sprzedaży na odległość, w tym powstawania i zapłaty długu celnego oraz opłaty manipulacyjnej.
Od kiedy będą stosowane nowe przepisy?
Nowy Unijny Kodeks Celny wszedł w życie 20 września 2026 r., ale obecnie stosowane są jedynie wybrane przepisy umożliwiające wdrożenie nowych rozwiązań. Dotyczą one m.in. utworzenia Urzędu UE do Spraw Celnych, budowy unijnego centrum danych celnych oraz przyjmowania aktów delegowanych i wykonawczych.
Większość regulacji zacznie być stosowana dopiero od 21 września 2027 r. Dla wybranych rozwiązań przewidziano także odrębne terminy, m.in.:
- po upływie 10 dni od wejścia w życie aktu delegowanego określającego wysokość opłaty – zaczną obowiązywać przepisy ustanawiające unijną opłatę manipulacyjną dotyczącą towarów sprzedawanych na odległość;
- od 1 lipca 2028 r. rozpocznie się stosowanie kluczowych rozwiązań dotyczących sprzedaży na odległość, w tym:
- przekazywanie danych do Unijnego Centrum Danych Celnych przez importerów do celów sprzedaży na odległość i osoby korzystające z IOSS;
- funkcjonowanie składów celnych dla sprzedaży na odległość;
- od 1 marca 2031 r. importerzy, eksporterzy oraz osoby uprawnione do korzystania z procedury tranzytu będą mogli dobrowolnie przekazywać odpowiednie informacje za pośrednictwem Unijnego Centrum Danych Celnych;
- od 1 marca 2034 r. przekazywanie informacji za pośrednictwem Unijnego Centrum Danych Celnych stanie się obowiązkowe. Centrum ma osiągnąć pełną funkcjonalność do 1 lutego 2034 r.
Jak przygotować organizację na nowy Unijny Kodeks Celny?
Reforma będzie wdrażana etapowo. Oznacza to stopniowe przechodzenie od modelu opartego przede wszystkim na zgłoszeniach celnych do modelu bazującego na bezpośrednim przekazywaniu danych, większej centralizacji analizy ryzyka i koordynacji kontroli.
Przedsiębiorcy powinni odpowiednio wcześniej ocenić wpływ nowych regulacji na wykorzystywane systemy informatyczne, procedury wewnętrzne, zakres gromadzonych danych oraz współpracę z kontrahentami i przedstawicielami celnymi.
Jeśli mają Państwo pytania dotyczące wpływu nowych przepisów na działalność przedsiębiorstwa, zachęcamy do kontaktu.
[1] Rozporządzenie 2026/2108 z 16 września 2026 r.
