Wsparcie z CISAF dla przemysłu energochłonnego
Ustawę przewidującą nowe wsparcie dla przedsiębiorców z sektora przemysłu energochłonnego[1] przekazano 6 listopada 2026 r. do podpisu Prezydenta. Program wsparcia ma obniżyć koszty energii elektrycznej i opierać się na unijnych ramach pomocy państwa wspierających transformację przemysłową i klimatyczną (CISAF)[2]. Przedstawiamy zaproponowane rozwiązania.
Kto będzie mógł skorzystać ze wsparcia?
Wsparcie może być udzielone przedsiębiorcy, który spełnia m.in. następujące warunki:
- jest wpisany do wykazu odbiorców przemysłowych,
- w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku uzyskał ponad 50% przychodu z działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD wskazanym w załączniku do ustawy,
- nie ma zaległości publicznoprawnych, nie jest w likwidacji, upadłości ani w trudnej sytuacji ekonomicznej,
- spełnia kryteria udzielenia wsparcia określone w rządowym programie pomocy.
Dodatkowo przedsiębiorca będzie musiał zabezpieczyć ewentualny zwrot pomocy - warunkiem otrzymania wsparcia jest złożenie notarialnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji do wysokości 120% przyznanej pomocy.
Jakie branże mogą uzyskać wsparcie?
W załączniku do ustawy wskazano aż 109 kodów PKD z wielu branż energochłonnych, m.in. górnictwa oraz przemysłu spożywczego, chemicznego, papierniczego, ceramicznego, hutniczego i motoryzacyjnego. W trakcie prac sejmowych zakres uprawnionych kodów PKD przeszedł nieco zmian - przedsiębiorcy zainteresowani tym rodzajem wsparcia powinni zweryfikować czy ich kody PKD znalazły się na ostatecznej liście.
Ile wyniesie wsparcie i jak będzie funkcjonować?
Planowany budżet programu wynosi 4,8 mld zł, a środki mają zostać rozłożone na lata 2027–2030. Wsparcie będzie polegało na obniżeniu średniej rocznej ceny rynkowej energii elektrycznej (wyliczanej według założeń przewidzianych ustawą), ale nie więcej niż o 50%.
Po uwzględnieniu dopłaty cena energii objętej wsparciem nie będzie mogła spaść poniżej 50 euro za MWh. Limit ten wynika z warunków określonych przez CISAF.
Co najmniej połowa pomocy na inwestycje
Program nie zakłada wyłącznie dopłat do energii. Otrzymanie pomocy będzie wymagało przeznaczenia co najmniej 50% pozyskanych środków na realizację inwestycji, które:
- przyczynią się do obniżenia kosztów funkcjonowania systemu elektroenergetycznego lub
- odpowiadają potrzebom rynku energii elektrycznej i systemu elektroenergetycznego oraz nie prowadzą do zwiększenia zużycia paliw kopalnych.
Katalog dopuszczalnych przedsięwzięć może obejmować w szczególności inwestycje w:
- odnawialne źródła energii i ich integrację z profilem zużycia energii,
- środki mające na celu zwiększenie elastyczności strony popytowej,
- infrastrukturę umożliwiającą elastyczną i bezpieczną pracę instalacji elektrycznych,
- elektryfikację i efektywność energetyczną.
Inwestycje będą mogły być realizowane samodzielnie lub z udziałem podmiotów trzecich. Działalność objęta inwestycją powinna zostać uruchomionaco do zasady w ciągu 48 miesięcy od przyznania pomocy, a najpóźniej w ciągu 60 miesięcy po spełnieniu określonych warunków.
Szczegółowe zasady wsparcia określi rządowy program pomocy
Rada Ministrów po wejściu w życie ustawy przyjmie wieloletni program, który określi szczegółowe zasady udzielania wsparcia. W programie zostaną wskazane m.in. rodzaje inwestycji objętych pomocą, warunki i kryteria udzielenia wsparcia, częstotliwość naborów wniosków, warunki wypłaty i rozliczenia otrzymanego wsparcia oraz szczegóły i tryb przeprowadzania kontroli. Część praktycznych informacji poznamy więc dopiero po przyjęciu programu – będziemy je monitorować i informować na bieżąco o kluczowych kwestiach.
Wyższy CIT ma sfinansować wsparcie
Źródłem finansowania programu mają być m.in. dodatkowe wpływy z czasowo podwyższonego CIT dla największych przedsiębiorstw z wybranych sektorów energetycznych, paliwowych i wydobywczych.
Zmiany mają objąć podmioty, które osiągają przychody powyżej 50 mln euro i zajmują się m.in.:
- wydobyciem i handlem ropą naftową lub gazem ziemnym,
- wytwarzaniem paliw ciekłych.
- dystrybucją i przesyłaniem energii elektrycznej.
Podwyższona stawka CIT ma obowiązywać czasowo, a od 2030 r. powrócić do podstawowego poziomu.
Co projekt oznacza dla przedsiębiorców z przemysłu energochłonnego?
Część podmiotów działających na rynku energii będzie musiała ponieść koszty funkcjonowania programu, ale planowany mechanizm może przynieść podwójną korzyść. W krótkim okresie ma ograniczyć część kosztów energii u przedsiębiorców energochłonnych, a w dłuższej perspektywie wspierać inwestycje, które trwale zmniejszą zużycie energii pochodzącej ze źródeł innych niż odnawialne lub umożliwią bardziej efektywne zarządzanie jej zużyciem.
Obowiązek inwestycyjny oznacza, że skorzystanie z programu będzie wymagało wcześniejszego przygotowania. W praktyce przedsiębiorcy powinni więc przeanalizować nie tylko możliwą kwotę dopłaty, ale również koszt i zasadność inwestycji, których przeprowadzenie będzie warunkiem dla otrzymania wsparcia.
Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a rządowy program pomocy ma zostać opublikowany w ciągu kolejnych 3 miesięcy.W razie pytań dotyczących omawianych rozwiązań zapraszamy do kontaktu.
[1] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-udzielaniu-wsparcia-na-obnizenie-cen-energii-dla-przemyslu-energochlonnego
[2] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:C_202503602