Wdrożenie dyrektywy Right to Repair coraz bliżej. Co powinni wiedzieć sprzedawcy i producenci?
Trwają prace nad polską ustawą wdrażającą dyrektywę Right to Repair[1] Ma ona zachęcać konsumentów do naprawy produktów zamiast ich wymiany. Dla sprzedawców oraz producentów wybranych kategorii sprzętu objętych wymogami ekoprojektu oznacza to nowe obowiązki. Jakie?
Obowiązki dla sprzedawców towarów
Projektowane przepisy zmieniają zasady odpowiedzialności sprzedawcy za brak zgodności towaru z umową. Jeżeli konsument wybierze naprawę zamiast wymiany towaru, okres odpowiedzialności sprzedawcy ma zostać jednorazowo przedłużony o 12 miesięcy. Sprzedawca powinien z wyprzedzeniem poinformować konsumenta o tej możliwości.
Obowiązki dla producentów wybranych kategorii towarów
Obowiązek naprawy po stronie producentów będzie dotyczył produktów, dla których unijne przepisy przewidują szczególne wymogi naprawialności. Chodzi m.in. o:
- pralki i pralko-suszarki dla gospodarstw domowych;
- zmywarki do naczyń dla gospodarstw domowych;
- urządzenia chłodnicze;
- wyświetlacze elektroniczne;
- sprzęt do spawania;
- odkurzacze;
- serwery i produkty do przechowywania danych;
- telefony komórkowe, telefony bezprzewodowe i tablety;
- suszarki bębnowe dla gospodarstw domowych;
- towary zawierające baterie do lekkich środków transportu, np. hulajnogi elektryczne;
- miejscowe ogrzewacze pomieszczeń do użytku domowego.
Katalog ten może być w przyszłości rozszerzany wraz z przyjmowaniem kolejnych unijnych wymogów dotyczących naprawialności.
Bezpośrednia naprawa u producenta
Konsument zyska nowe uprawnienie. W określonych przypadkach będzie mógł zwrócić się bezpośrednio do producenta o naprawę towaru, także poza odpowiedzialnością sprzedawcy za brak zgodności towaru z umową. Producent powinien wykonać naprawę w rozsądnym czasie, nieodpłatnie albo za rozsądną cenę. Odmówić naprawy będzie mógł zasadniczo tylko wtedy, gdy nie będzie ona możliwa. Obowiązek ten będzie jednak dotyczył tylko produktów objętych unijnymi wymogami naprawialności – i tylko w zakresie oraz okresie wynikającym z tych wymogów.
Producent nie powinien też utrudniać napraw przez postanowienia umowne, rozwiązania techniczne lub ograniczenia dotyczące części zamiennych. Nie będzie mógł odmówić naprawy wyłącznie dlatego, że wcześniejszą naprawę wykonał niezależny serwis. Nowe przepisy mają również wymagać, aby producent udostępniał konsumentom jasne i łatwo dostępne informacje o możliwości naprawy, w tym orientacyjne ceny typowych napraw na ogólnodostępnej stronie internetowej.
Europejski formularz informacji o naprawie i europejska platforma informacyjna
Firmy będą musiały przygotować się na nowy obowiązek informacyjny. Na prośbę konsumenta przed zawarciem umowy o naprawę będą przekazywać mu bezpłatny formularz z kluczowymi warunkami usługi naprawy – m.in. ceną, czasem naprawy, sposobem naprawy, dostępnością towaru zastępczego i kosztami usług dodatkowych. Ma to pomóc konsumentowi przede wszystkim porównać oferty naprawy i podjąć świadomą decyzję.
Dyrektywa przewiduje również stworzenie europejskiej platformy internetowej napraw, która ma ułatwiać konsumentom znalezienie podmiotów oferujących naprawę. Punktem kontaktowym dla polskiej sekcji europejskiej platformy internetowej napraw będzie Prezes UOKiK.
Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów
Projekt polskiej ustawy przewiduje kary za niewykonywanie nowych obowiązków albo wykonywanie ich niezgodnie z przepisami. Inspekcja Handlowa będzie mogła nałożyć karę od 500 zł do 20 000 zł, a w przypadku dalszych naruszeń – od 1 500 zł do 40 000 zł.
Obecny etap prac legislacyjnych
Polska ustawa wdrażająca dyrektywę nie została jeszcze uchwalona. Przedstawione założenia opierają się na projekcie z czerwca 2026 r. i mogą jeszcze ulec zmianie. Zgodnie z informacjami rządowymi projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2026 r., a następnie trafi do dalszych prac legislacyjnych. Już teraz warto jednak sprawdzić, czy oferowane produkty mieszczą się w kategoriach objętych nowymi obowiązkami i czy obecne procesy serwisowe, informacyjne oraz sprzedażowe będą wymagały dostosowania.
[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799
