Nowe zasady obrotu towarami strategicznymi – 8 kluczowych zmian dla sektora dual-use i zbrojeniowego
22 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.[1] Wprowadzone zmiany mają przede wszystkim uaktualnić definicje i procedury krajowe tak, aby były spójne z prawem UE.[2] Z jednej strony upraszczają, przyspieszają i digitalizują procedury, a z drugiej wprowadzają nowe obowiązki compliance. Poniżej krótko podsumowujemy, co to oznacza dla przedsiębiorców.
Czym są towary o znaczeniu strategicznym?
To towary, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa państwa oraz odgrywają istotną rolę w utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Można je podzielić na:
- produkty podwójnego zastosowania (dual-use – czyli te, które mogą być wykorzystywane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych);
- oraz uzbrojenie (np. broń, amunicja, rakiety).
Jakie są najważniejsze zmiany w ustawie o obrocie towarami, technologiami i usługami strategicznymi?
Nowelizacja ustawy[3] zakłada 8 kluczowych zmian.
- Z 30 do 14 dni skróci się czas oczekiwania na możliwość korzystania z tzw. krajowych zezwoleń generalnych. Wprowadzono również wyjątek od obowiązku zachowania terminu – ważny interes publiczny.
- Organ kontroli obrotu może odmówić przyjęcia oświadczenia o terminie rozpoczęcia obrotu na podstawie krajowego zezwolenia generalnego w drodze decyzji administracyjnej. Taka możliwość pojawi się w sytuacji, gdy oświadczenie złoży podmiot nieuprawniony do skorzystania z zezwolenia albo niespełniający wymogów przepisów.
- Digitalizacja postępowania m.in. poprzezuruchomienie systemu Tracker 2.0, który pozwala w sposób elektroniczny:
- składać wnioski o zezwolenie,
- weryfikować i rozpatrywać złożone wnioski,
- wydawać decyzje.
- Wydłużono okres obowiązywania zezwoleń indywidualnych i globalnych na produkty podwójnego zastosowania z 1 roku do 2 lat.
- Doprecyzowano, kiedy wymagany jest jaki typ zezwolenia – w tym ograniczono obowiązek uzyskania zezwolenia na pomoc techniczną i usługi pośrednictwa tylko do określonych przypadków (np. ryzyka zastosowania w broni masowego rażenia, embarga).
- Wprowadzono zmiany w zakresie informacji zawieranych we wniosku o zezwolenie indywidualne lub zezwolenie globalne – m.in. obowiązek uwzględnienia:
- kodu CN,
- kategorii uzbrojenia (jeśli dotyczy),
- danych osoby odpowiedzialnej za kontrolę obrotu w przedsiębiorstwie,
- informacji o końcowym przeznaczeniu towaru.
- Ewidencja obrotu towarami strategicznymi może być prowadzona także w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem usługi online udostępnionej w systemie Punkt Informacji dla Przedsiębiorcy;
- Wprowadzono obowiązek zgłaszania zmian danych w rejestrze (np. adres, osoba kontaktowa) w terminie 14 dni od zmiany.
Zmiany wprowadzone nowelizacją są istotne z punktu operacyjnego i stawiają przed przedsiębiorcami nowe wyzwania z zakresu compliance. Chętnie wesprzemy w ich realizacji. Jeśli potrzebują Państwo pomocy w ocenie, czy planowane transakcje mogą wymagać zezwolenia lub w przygotowaniu odpowiedniej dokumentacji, zapraszamy do kontaktu.
[1] Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000471
[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02021R0821-20251115
[3] Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20001191250/U/D20001250Lj.pdf
