Koncesja na wytwarzanie i obrót uzbrojeniem w Polsce – wymogi, rodzaje, sankcje
Handel bronią i sprzętem wojskowym to dziedzina na styku gospodarki, polityki i bezpieczeństwa narodowego. W czasach dynamicznych napięć geopolitycznych oraz rosnącego znaczenia przemysłu obronnego coraz więcej firm interesuje się działalnością w sektorze uzbrojenia. A Polska, jako członek NATO i UE, staje się ważnym ogniwem w międzynarodowych łańcuchach dostaw sprzętu militarnego i technologii obronnych. Jednak udział w rynku zbrojeniowym wiąże się z pewnymi wymaganiami – przede wszystkim z obowiązkiem uzyskania koncesji. Kto i jak może się o nią ubiegać?
Koncesja jako podstawa do wejścia na rynek zbrojeniowy
W przeciwieństwie do większości dziedzin gospodarki, wytwarzanie i obrót bronią oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym podlega ścisłej kontroli państwa.
Zanim przedsiębiorca rozpocznie działalność w tym obszarze, musi uzyskać koncesję – szczególne zezwolenie, które potwierdza wiarygodność przedsiębiorcy, bezpieczeństwo organizacyjne oraz gotowość do przestrzegania rygorystycznych zasad.
Koncesja na wytwarzanie i obrót uzbrojeniem to nie tylko formalność administracyjna. To instrument polityki bezpieczeństwa państwa, a zarazem brama do rynku, którego wartość w skali globalnej liczona jest w setkach miliardów dolarów rocznie.
Dla firm, które spełnią wymogi prawne i techniczne, koncesja stanowi szansę na wejście do grona podmiotów przyczyniających się do budowania odpornej gospodarki i silnej armii.
Zakres działalności koncesjonowanej
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2019 r.[1], koncesji wymaga działalność gospodarcza polegająca na:
- wytwarzaniu i obrocie materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
- obrocie technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.
Zakres koncesji może obejmować jedno lub kilka z powyższych działań – organ koncesyjny, czyli Minister właściwy do spraw wewnętrznych (obecnie MSWiA), określa go w decyzji administracyjnej na podstawie złożonego przez przedsiębiorcę wniosku.
Rodzaje uzbrojenia, w zakresie których wymagane jest uzyskanie koncesji na wytwarzanie lub obrót, są szczegółowo wymienione w przepisach wykonawczych do ustawy, czyli w rozporządzeniu Rady Ministrów z 17 września 2019 r.[2]
Jakie są kluczowe wymogi uzyskania koncesji na obrót uzbrojeniem?
Aby uzyskać koncesję na wytwarzanie lub obrót uzbrojeniem, trzeba spełnić szereg wymogów, które są szczegółowo opisane we wspominanej ustawie. Poniższa tabela przedstawia kluczowe z nich.
| Zakres wymogu | Opis szczegółowy | Podstawa prawna |
| Podmiot uprawniony | Przedsiębiorca (także jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą) spełniający wymogi określone ustawą | art. 10 ust. 1 ustawy |
| Brak przeszkód prawnych | Brak karalności osób kierujących działalnością oraz przedsiębiorcy; brak postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego. | art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. g-h oraz art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy |
| Brak przeszkód medycznych | Pozytywny wynik badania lekarskiego oraz badania psychologicznego. | art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy |
| Przygotowanie zawodowe | Przeszkolenie do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą w zakresie wytwarzania i obrotu uzbrojeniem. Przedmiot szkolenia musi odpowiadać co najmniej zakresowi planowanej działalności. | art. 10 ust. 1 pkt 1) lit. d) ustawy |
| Warunki techniczne i organizacyjne | - Prawidłowość lokalizacji, konstrukcji i wyposażania obiektów. - Bezpieczeństwo procesów i urządzeń. - Właściwy sposób przechowywania. | art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy; |
| Opinia służb i postępowanie sprawdzające | Pozytywne opinie m.in. Policji, ABW czy MRiT. | art. 9 ustawy |
Jak wygląda proces uzyskiwania koncesji na obrót uzbrojeniem?
Proces uzyskania koncesji na obrót uzbrojeniem w Polsce składa się z kilku etapów, a kluczową rolę odgrywają w nich MSWiA oraz służby takie jak Policja czy ABW. Jakie są ich role w tym procesie?
| Etap | Opis działania |
| 1. Złożenie wniosku | Przedsiębiorca składa wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dołączając wymagane dokumenty, m.in.: opis działalności, warunki techniczne i organizacyjne, dane osób zarządzających. |
| 2. Sprawdzenie formalne i merytoryczne wniosku | MSWiA weryfikuje, czy wniosek jest kompletny i spełnia wymogi formalne oraz spełnione są warunki do prowadzenia działalności w ramach koncesji. |
| 3. Uzyskanie opinii służb | Minister zasięga opinii służb, m.in. Policji, ABW. |
| 4. Wydanie decyzji koncesyjnej | Minister wydaje decyzję o przyznaniu lub odmowie koncesji, określając: zakres działalności, czas obowiązywania,ewentualne dodatkowe warunki bezpieczeństwa. Koncesję udziela się na okres 5-50 lat. |
Obowiązki, kontrole i nadzór po uzyskaniu koncesji
Jeśli proces ubiegania się o koncesję na obrót uzbrojeniem przebiegnie pomyślnie, to koncesjonariusz zobowiązany jest podjąć działalność gospodarczą objętą koncesją w terminie 6 miesięcy od daty wpisanej w koncesji. Ponadto musi m.in.:
- prowadzić ewidencję wytwarzanego uzbrojenia i obrotu nim,
- zgłaszać zmiany w strukturze lub kadrach,
- zapewniać przestrzeganie warunków technicznych i bezpieczeństwa,
- wdrażać system oceny jakości produkcji.
Uzyskanie koncesji wiąże się też z tym, że MSWiA oraz inne uprawnione organy przeprowadzają kontrole, sprawdzając zgodność działalności z warunkami koncesji.
Sankcje związane z naruszeniem warunków koncesji
Przedsiębiorca posiadający koncesję na wytwarzanie i obrót uzbrojeniem ma obowiązek prowadzić działalność zgodnie z przepisami ustawy i warunkami decyzji koncesyjnej. W przypadku naruszeń organ koncesyjny może zastosować sankcje administracyjne.
Do takich sankcji należą w szczególności:
- Cofnięcie koncesji – może nastąpić m.in.:
- w przypadku wydania zakazu prowadzenia działalności koncesjonowanej, a także zagrożenia obronności lub bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego;
- gdy przedsiębiorca przestał spełniać poszczególne warunki uzyskania koncesji.
- Zmiana zakresu koncesji – może nastąpić, gdy zachodzą nieprawidłowości, takie jak utrudnianie kontroli uprawnionym organom czy niewdrożenie systemu oceny jakości produkcji w przypadku koncesji na wytwarzanie uzbrojenia.
W niektórych sytuacjach mogą również zostać nałożone kary pieniężne (np. za nieprawidłowości w ewidencji czy brak informowania kupujących o ograniczeniach związanych z uzbrojeniem). W przypadkach poważniejszych naruszeń – takich jak działalność bez koncesji czy utrudnianie kontroli – przedsiębiorca może ponieść odpowiedzialność karną.
Wsparcie w procesie koncesyjnym
Uzyskanie koncesji na wytwarzanie i obrót uzbrojeniem to proces wymagający wiedzy, doświadczenia i precyzyjnego przygotowania dokumentacji. Liczne wymogi formalne i kontrole mogą stanowić wyzwanie dla przedsiębiorców planujących rozpoczęcie takiej działalności.
Jeśli rozważają Państwo uzyskanie koncesji lub prowadzą działalność wymagającą jej posiadania – serdecznie zachęcamy do kontaktu w celu omówienia szczegółów i wsparcia w całym procesie koncesyjnym.
[1]Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001214
[2]Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 2019 r. w sprawie klasyfikacji rodzajów materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, na których wytwarzanie lub obrót jest wymagane uzyskanie koncesji: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001888
