Wygaszenie specustawy ukraińskiej – co się zmieni?
29 grudnia 2025 roku Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o wygaszeniu tzw. specustawy ukraińskiej1. Jego celem jest stopniowe ograniczanie rozwiązań wprowadzonych w związku z wybuchem wojny w Ukrainie. Na jakie zmiany powinni się przygotować pracodawcy?
Przedłużenie legalności pobytu
Projekt zakłada wydłużenie okresu legalnego pobytu obywateli Ukrainy w Polsce do 4 marca 2027 r. Dotyczy to wszystkich Ukraińców, którzy:
- wjechali do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z wojną (a więc objętych ochroną czasową);
- posiadali wizy lub karty pobytu z datą ważności przypadającą od 24 lutego 2022 r.;
- 24 lutego 2022 r. przebywali w Polsce w ramach ruchu bezwizowego.
Obywatele Ukrainy mają więc nieco ponad rok na zadbanie o legalność dalszego pobytu w Polsce.
Ukraińcy objęci ochroną czasową – po wdrożeniu odpowiedniego systemu – będą mogli ubiegać się o kartę pobytu na uproszczonych zasadach (status „CUKR”). Pozostali powinni natomiast z odpowiednim wyprzedzeniem złożyć wnioski o zezwolenia na pobyt czasowy na ogólnych zasadach.
Okres do 4 marca 2027 r. jest zatem kluczowy z perspektywy działów HR. W tym czasie powinny one zadbać o przeprowadzenie procesu „przejścia” pracowników na standardowe formy legalizacji pobytu.
Zatrudnianie obywateli Ukrainy w świetle nowej ustawy
Projektowane przepisy przewidują dalszą możliwość legalizacji pracy Ukraińców w drodze powiadomienia do urzędu pracy. Jednak od 5 marca 2026 r. będzie ona dedykowana wyłącznie osobom korzystającym z ochrony czasowej. W przypadku pozostałych (nowo zatrudnianych) obywateli Ukrainy konieczne będzie złożenie oświadczenia o powierzeniu pracy lub uzyskanie zezwolenia na pracę.
Powiadomienia o powierzeniu pracy złożone przed 5 marca 2026 r. mają jednak pozostać ważne, niezależnie od tego, czy dany pracownik posiada status „UKR”.
Działalność gospodarcza Ukraińców
Ukraińscy przedsiębiorcy, którzy już uruchomili swoje firmy na podstawie specustawy, będą mogli kontynuować ich prowadzenie na dotychczasowych warunkach przez cały okres swojego legalnego pobytu w Polsce. Do 4 marca 2027 r. nie będą oni musieli spełniać warunków dochodowych oraz związanych z poziomem zatrudnienia, aby uzyskać zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Ukraińcy mogą jednak zakładać jednoosobowe firmy bez ograniczeń tylko do 5 marca 2026 r. Po tej dacie ponownie zaczną podlegać regulacjom związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej przez cudzoziemców w Polsce.
Pozostałe założenia projektu ustawy o wygaszeniu tzw. specustawy ukraińskiej
Projektowane przepisy zakładają ponadto:
- dalsze zawieszenie terminów na rozpoznanie spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców – do 4 marca 2027 r.;
- przeniesienie niektórych sprawdzonych rozwiązań (legalizacja pracy powiadomieniem, PESEL ze statusem „UKR”, elektroniczny dokument tożsamości) na stałe do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony2;
- zmianę zasad dostępu do opieki medycznej i świadczeń socjalnych.
Ustawa ma wejść w życie 5 marca 2026 r.
Jeśli mają Państwo pytania do wygaszenia specustawy ukraińskiej, w tym m.in. tego, jak przepisy wpłyną na Państwa pracowników – zachęcamy do kontaktu. Doradzimy, jak przygotować się do nowych regulacji.
