Odświeżona procedura uzyskania obywatelstwa polskiego w procesie naturalizacji
Coraz głośniej mówi się o zmianach w polskiej polityce migracyjnej. Jedną z nich jest projektowane zaostrzenie wymogów uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców w procesie naturalizacji. Wyjaśniamy, jak obecnie wygląda procedura i co może się zmienić.
Sposoby nabycia obywatelstwa polskiego
Ustawa o obywatelstwie polskim wymienia następujące sposoby nabycia obywatelstwa polskiego:
- z mocy prawa;
- przez nadanie obywatelstwa polskiego;
- przez przywrócenie obywatelstwa polskiego;
- przez uznanie za obywatela polskiego.
Pierwszy ze sposobów znajduje odzwierciedlenie w dwóch zasadach, którymi są:
- Zasada krwi, zgodnie z którą, jeśli jeden z rodziców posiada obywatelstwo polskie, bez względu na miejsce urodzenia dziecka w Polsce czy za granicą, to dziecko nabywa je na mocy tej zasady.
- Zasada terytorium, która ma zastosowanie, gdy dziecko urodzi się lub zostanie znalezione na terytorium RP, a oboje rodzice są nieznani lub ich obywatelstwo jest nieokreślone, bądź nie mają oni żadnego obywatelstwa.
Nadanie obywatelstwa polskiego to przywilej prezydenta RP. Rozstrzygnięcia prezydenta w sprawach obywatelstwa mają charakter uznaniowy, nie wymagają uzasadnienia i nie podlegają zaskarżeniu.
Przywrócenie obywatelstwa polskiego jest uwarunkowane posiadaniem obywatelstwa polskiego w przeszłości przez cudzoziemca. Ci, którzy utracili je przed 1 stycznia 1999 r., mogą starać się o jego przywrócenie, składając wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Ostatni z wymienionych sposobów, czyli uznanie za obywatela polskiego, potocznie nazywane jest naturalizacją. Zmiany mają dotyczyć właśnie tego najbardziej sformalizowanego trybu nabycia obywatelstwa polskiego.
Aktualne zasady uzyskania obywatelstwa polskiego w procesie naturalizacji
Procedura odbywa się w trybie postępowania administracyjnego. Wniosek o uznanie za obywatela polskiego składa się do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca, którego dotyczy wniosek.
O obywatelstwo polskie mogą ubiegać się cudzoziemcy zamieszkujący w Polsce na podstawie określonych zezwoleń, którzy w toku długoletniego, legalnego pobytu w kraju zintegrowali się ze społeczeństwem polskim i znają język polski.
Kandydaci na polskich obywateli muszą mieć zapewnione miejsce zamieszkania i źródło utrzymania, respektować polski porządek prawny oraz nie mogą stanowić zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa.
W szczególności mogą to być uchodźcy, osoby bez obywatelstwa, dzieci oraz małżonkowie obywateli polskich oraz osoby polskiego pochodzenia.
Propozycje zmian ustawy o obywatelstwie polskim
Obecnie równolegle postulowane są trzy propozycje zmian w ustawie o obywatelstwie, pochodzące od trzech różnych podmiotów.
Projekt prezydencki
Propozycja postuluje wydłużenie z 3 do 10 lat okres nieprzerwanego pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego, UE lub prawa stałego pobytu, wymaganego do uznania go za obywatela polskiego.
Projekty poselskie
Obecnie istnieją w dwóch odsłonach – z 5 maja oraz z 6 października tego roku. Projekty postulują m.in. wydłużenie minimalnego okresu legalnego pobytu w Polsce oraz konieczność przedstawienia certyfikatu o niekaralności z kraju pochodzenia.
Zapowiedzi rządu
Rządowe propozycje zmian są najbardziej kompleksowe, mimo że nie doczekały się jeszcze utrwalenia w formie projektu ustawy.
Opieramy się więc wyłącznie na informacjach przekazywanych przez przedstawicieli rządu. Zgodnie z nimi, nowy system uznawania za obywatela polskiego będzie opierał się na czterech filarach:
- długości pobytu w Polsce;
- lojalności wobec państwa polskiego;
- przejściu testu obywatelskiego;
- rezydencji podatkowej.
Cztery filary naturalizacji
Propozycje rządu wydłużają wymagany okres pobytu cudzoziemca w Polsce z 3 do 8 lat (3 lata pobytu czasowego oraz 5 lat pobytu stałego).
Istotną rolę miałby odgrywać test obywatelski, sprawdzający integrację cudzoziemca ubiegającego się o uzyskanie obywatelstwa polskiego z polskim społeczeństwem, w tym wiedzę ogólną i znajomość obyczajów Polaków.
Warto zwrócić uwagę na to, że elementem, który warunkowałby możliwość uzyskania obywatelstwa polskiego w procesie naturalizacji, byłoby posiadanie przez cudzoziemca polskiej rezydencji podatkowej. Istotą rezydencji podatkowej jest fakt, że powstaje ona niezależnie od formalnego statusu prawnego pobytu. Podstawą jej ustalenia są kryteria określone w przepisach podatkowych, takich jak długość pobytu fizycznego, lokalizacja centrum interesów życiowych czy miejsce faktycznego zarządu.
Zdaje się, że o ile takie rozwiązanie jest w pewnym sensie spójne z obowiązkiem obywatelskim ponoszenia ciężarów podatkowych, o tyle warunkowanie naturalizacji od posiadania polskiej rezydencji podatkowej można uznać za kontrowersyjne.
Służymy wsparciem we wszystkich sprawach związanych z legalizacją pobytu i pracy cudzoziemców. Doradzamy także w zakresie uzyskiwania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców w każdej z procedur wymienionych w początkowej części artykułu. Zapraszamy do kontaktu!
