Zasada DNSH jako fundament zrównoważonego rozwoju w projektach unijnych
W perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2021-2027, zasada DNSH („Do No Significant Harm”, czyli „Nie czyń poważnych szkód”) stała się jednym z istotnych kryteriów oceny dla wielu projektów ubiegających się o dofinansowanie. Jej wprowadzenie miało zapewnić, że realizowane inwestycje nie będą powodować znaczących szkód dla środowiska, a wręcz przeciwnie – będą wspierać jego ochronę i zrównoważony rozwój. Co dokładnie zakłada zasada DNSH i jak wykazać zgodność projektu z jej założeniami?
Podstawy prawne zasady DNSH
Zasada DNSH została uregulowana w art. 17 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r., które ustanawia ramy ułatwiające zrównoważone inwestycje (tzw. taksonomia).
Dokument ten definiuje sześć celów środowiskowych, które muszą być brane pod uwagę przy ocenie zgodności projektów z zasadą DNSH:
- łagodzenie zmian klimatu,
- adaptacja do zmian klimatu,
- zrównoważone wykorzystanie i ochrona zasobów wodnych i morskich,
- gospodarka o obiegu zamkniętym (w tym zapobieganie powstawaniu odpadów i recykling),
- zapobieganie zanieczyszczeniom powietrza, wody i gleby oraz ich kontrola,
- ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów.
Zasada DNSH w praktyce projektowej – jak wykazać zgodność projektu z unijnymi celami?
Wdrożenie zasady DNSH w projektach finansowanych ze środków UE, takich jak Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) czy Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), wymaga od wnioskodawców przeprowadzenia szczegółowej analizy zgodności projektu z każdym z sześciu celów środowiskowych.
Najczęściej do wniosku o dofinansowanie załączane są odrębne dokumenty, w których wnioskodawca musi opisać zgodność projektu ze wspomnianymi sześcioma celami środowiskowymi DNSH.
W wielu konkursach konieczne jest dołączenie do wniosku załącznika, w którym wnioskodawca dla każdego celu środowiskowego musi wymienić dowody poświadczające zgodność projektu z zasadą DNSH na etapie jego przygotowania, realizacji, eksploatacji, a nawet zamykania.
Czasem trzeba także przedstawić wyciąg z dokumentacji przetargowej, potwierdzający, że wnioskodawca wymaga od wykonawców realizacji zamówień projektowych zgodnie z zasadą DNSH.
Przykłady dowodów zgodności z DNSH
Przykładem dowodów zgodności projektu z zasadą DNSH mogą być np.:
- dokumentacja środowiskowa (raporty OOŚ, karty informacyjne przedsięwzięcia),
- decyzje administracyjne (np. decyzje środowiskowe, zgody wodnoprawne),
- dokumentacja przetargowa uwzględniająca kryteria zielonych zamówień publicznych,
- raporty ESG i analizy klimatyczne,
- protokoły odbioru obiektów czy dzienniki budowy,
- instrukcje eksploatacyjne i procedury likwidacyjne.
Katalog dowodów ma charakter otwarty i powinien być dostosowany do specyfiki branży oraz zakresu projektu. Na etapie aplikowania o środki wnioskodawca prezentuje wstępny wykaz dowodów, co pozostawia furtkę do jego modyfikacji np. na etapie realizacji projektu.
Wyzwania i rekomendacje
Zgodność z zasadą DNSH nie jest jedynie formalnym wymogiem – to realne zobowiązanie do prowadzenia działalności inwestycyjnej w sposób odpowiedzialny i zrównoważony.
Aby wywiązać się z tego obowiązku, należy przede wszystkim pamiętać o gromadzeniu odpowiednich dowodów zgodności projektu z zasadą DNSH, które zadeklarowano we wniosku o dofinansowanie.
Beneficjent musi złożyć sprawozdanie z uwzględnieniem zebranych dowodów (najczęściej na koniec roku) i może być z tego później rozliczany.
W przypadku problemów z odniesieniem się do zasady DNSH w dokumentacji aplikacyjnej lub trudności w zakresie sprawozdawczości zachęcamy do kontaktu. Mamy doświadczenie w przygotowywaniu tego typu dokumentacji dla dużych projektów inwestycyjnych, a także uczestniczyliśmy w realizacji projektów, w których wymagano zgodności z zasadą DNSH.
