Trzeci projekt reformy PIP – najważniejsze zmiany
Ministerstwo Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej opublikowało trzeci projekt ustawy reformującej Państwową Inspekcję Pracy, która przyznaje jej prawo do przekształcenia w drodze decyzji umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Względem ostatniego projektu pojawiło się kilka istotnych zmian (w tym część na korzyść przedsiębiorców). Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.
1. Alternatywne ścieżki rekwalifikacji
Na gruncie nowych przepisów inspektor PIP będzie mógł zdecydować, czy samodzielnie reklasyfikuje umowę w drodze decyzji, czy (tak jak dotychczas) kieruje do sądu powództwo o ustalenie stosunku pracy.
Oprócz tego nowelizacja wprowadza dodatkową możliwość wydania przez inspektora w toku kontroli polecenia przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Pracodawca będzie miał 14 dni, aby dostosować się do tego polecenia.
Na ten moment przepisy nie precyzują, czy jeśli pracodawca podejmie działania zgodne z wytycznymi inspektora, to będzie chroniony przed skutkami rekwalifikacji na gruncie PIT i ZUS.
2. Wprowadzenie 3-letniego limitu
Dotychczas projektowane przepisy wskazywały, że inspektor będzie miał prawo do określenia stosunku pracy z mocą wsteczną bez ustalenia limitu retroaktywności takiej decyzji. Obecny projekt przewiduje kluczowe zmiany w tej kwestii.
Inspektor pracy będzie mógł stwierdzić istnienie stosunku pracy maksymalnie na 3 lata wstecz. Projekt na ten moment nie rozstrzyga, czy podobne ograniczenie będzie dotyczyć również organów skarbowych/ZUS, które w drodze odrębnych postępowań mogą również badać zawierane umowy cywilnoprawne – w praktyce do 5-letniego okresu przedawnienia.
3. Odszkodowanie za błędną decyzję
Trzecia wersja projektu przewiduje, że jeśli decyzja o przekształceniu stosunku pracy zostanie uchylona (np. przez sąd na skutek odwołania pracodawcy), to pracodawcy będzie przysługiwało odszkodowanie za wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Wynika to z faktu, że w sytuacji ustalenia przez inspektora stosunku pracy, osoba w stosunku do której wydano decyzję, jest uznawana za pracownika aż do zakończenia postępowania odwoławczego – bez względu na wynik odwołania.
W praktyce oznacza to, że pracodawcy będą mogli dochodzić zwrotu kosztów związanych z zatrudnieniem od momentu doręczenia decyzji do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia sądu – jeżeli będzie ono na korzyść pracodawcy.
Nie wiadomo jednak, o jaką wysokość odszkodowania będzie można się ubiegać.
4. GIP i sądy mogą uchylić rygor natychmiastowej wykonalności
Procedura wydawania decyzji o przekształceniu umowy przewiduje, że prawo do przekształcania umów będzie miał Okręgowy Inspektor Pracy i decyzji będzie nadawany rygor natychmiastowej wykonalności. Pracodawca będzie miał prawo do wniesienia odwołania od takiej decyzji do Głównego Inspektora Pracy, a jeśli to nie pomoże – odwołania do sądu.
Nowy projekt reformy przewiduje, że zarówno Główny Inspektor Pracy, jak i sądy będą mogły wstrzymać wykonanie decyzji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności.
W sytuacjach niejednoznacznych, w których wystąpienie cech stosunku pracy nie będzie oczywiste (a takich zapewne będzie sporo), organy będą więc mogły wstrzymać natychmiastową wykonalność decyzji.
5. PIP przesłucha w innym mieście
Zgodnie z projektem Inspektor Pracy (np. w Warszawie) będzie również mógł zlecić przesłuchanie świadka zamieszkującego w innym okręgu, przez innego właściwego inspektora (np. w Krakowie). W ten sposób PIP łatwiej i szybciej będzie pozyskiwać informacje potrzebne w ramach postępowań – w tym w przedmiocie wydania decyzji o przekształceniu umowy.
Czy aktualny projekt wejdzie w życie?
Biorąc pod uwagę, że przedstawiony projekt nadal wzbudza wiele kontrowersji, niewykluczone są dalsze zmiany w brzmieniu ustawy. O tym, jaki obiorą kierunek, będziemy Państwa informować na bieżąco.
