Ułatwienia inwestycyjne dla biogazowni rolniczych
Inwestycji w biogazownie rolnicze w Polsce wciąż jest za mało. Rząd zauważył, że potencjał tego typu instalacji nie jest w pełni wykorzystywany, dlatego wprowadził szereg uproszczeń, które mają to zmienić. Na czym polegają i kiedy można z nich korzystać? Czy po kilku latach od ich wprowadzenia, liczba biogazowni rolniczych w Polsce zauważalnie wzrosła? Odpowiedzi czekają poniżej.
Biogazownie rolnicze – szczególne uregulowania
Biogazownie rolnicze to instalacje, które zyskały szczególną uwagę ustawodawcy ze względu na ich znaczenie zarówno dla energetyki, jak i rolnictwa.
Wyróżniamy tu 2 typy instalacji, czyli biogazownie rolnicze:
- realizowane na podstawie specustawy[1],
- będące instalacjami, w których jest wytwarzany biogaz rolniczy.
Aby dana instalacja została uznana za biogazownię rolniczą uregulowaną w specustawie i mogła skorzystać z uproszczeń w niej wskazanych, musi spełnić szereg warunków, o których mowa w dalszej części tekstu.
Ułatwienia dla inwestycji w biogazownie rolnicze, które wskazano w przepisach, nie dotyczą więc wszystkich inwestycji tego typu. Specustawa stanowi narzędzie do napędzenia rozwoju gospodarki obiegu zamkniętego w gospodarstwach rolnych i zakładach przetwórstwa rolno-spożywczego. Dlatego też to głównie te podmioty i realizowane przez nie biogazownie rolnicze mogą skorzystać z tych przywilejów.
Kto może skorzystać z ułatwień dotyczących biogazowni rolniczych?
Rozwiązania w zakresie biogazowni rolniczych kierowane są przede wszystkim do podmiotów z branży rolniczej i rolno-spożywczej. Chodzi dokładnie o:
- rolników (zarówno tych, którzy są, jak i nie są przedsiębiorcami);
- grup producentów rolnych i organizacji producenckich;
- zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego;
- producentów wina;
- spółdzielnie i spółdzielnie rolników.
Z ułatwień dla inwestycji w biogazownie rolnicze mogą korzystać też jednostki naukowe i podmioty odpowiedzialne za rozwój energetyki rozproszonej na obszarach wiejskich (spółdzielnie energetyczne i klastry energii).
Rozwiązanie umożliwiające pozyskanie finansowania na rozwój biogazowni
W celu pozyskania zewnętrznego finansowania na rozwój biogazowni warto zwrócić uwagę na rozwiązania, takie jak:
- tworzenie spółek prawa handlowego przy udziale wskazanych wyżej podmiotów z branży rolnej;
- spółdzielnie energetyczne, w ramach których mogą działać podmioty z różnych branż, o różnym profilu zapotrzebowania na energię elektryczną.
Celem tych rozwiązań jest zaangażowanie kapitałowych podmiotów trzecich – także spoza branży rolniczej i przetwórczej – w transformację energetyczną obszarów wiejskich.
Biogazownia rolnicza – warunki
Aby biogazownia mogła zostać uznana za biogazownię rolniczą, musi spełnić szereg warunków. Odnoszą się one do lokalizacji instalacji, jej maksymalnej mocy i wydajności, a także pochodzenia i wykorzystania substratów, które mają ją zasilić. Przyjrzyjmy się bliżej tym czynnikom.
Lokalizacja
Biogazownia rolnicza zawsze musi być zlokalizowana na nieruchomości, do której tytuł prawny posiada podmiot:
- prowadzący gospodarstwo rolne;
- prowadzący dział specjalny produkcji rolnej;
- będący producentem rolno-spożywczym;
- będący producentem wina.
Nieruchomość może być również w posiadaniu spółki prawa handlowego, w której akcje lub udziały posiada wyłącznie podmiot prowadzący gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej.
Pochodzenie substratów
Substraty, które będą wykorzystane w biogazowni rolniczej, muszą częściowo pochodzić z gospodarstwa rolnego lub zakładu przetwórstwa rolno-spożywczego, na terenie którego jest zlokalizowana taka instalacja. W specustawie nie określono jednak, jaka dokładnie ma to być część. Nie wskazano również minimalnego poziomu udziału tych substratów. Dopuszczalne jest jednak uzupełnianie wkładu do biogazowni rolniczej substratem pochodzącym z innych miejsc.
Maksymalna moc i wydajność
Jeśli przedmiotem działalności biogazowni rolniczej jest wytwarzanie energii elektrycznej, to łączna moc zainstalowana elektryczna nie może być większa niż 3,5 MW. Gdy biogazownia wytwarza ciepło, łączna moc osiągalna cieplna w skojarzeniu nie może być większa niż 10,5 MW.
Jeśli biogazownia rolnicza zajmuje się produkcją biogazu rolniczego, to jej roczna wydajność nie może przekroczyć 14 mln m3. A w przypadku produkcji biometanu z biogazu rolniczego – 8,4 mln m3.
Ułatwienia przewidziane w specustawie
W specustawie przyjęto kilka rozwiązań, które mają wspierać inwestycje dotyczące biogazowni rolniczych. Poniżej szczegółowo przedstawiamy 4 kluczowe.
Decyzje o warunkach zabudowy
Pierwsza grupa ułatwień dla inwestycji w biogazownie rolnicze dotyczy decyzji administracyjnych, wymaganych w toku procesu inwestycyjno-budowlanego. W specustawie przyjęto rozwiązania dotyczące wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Ułatwienia dotyczące wydania decyzji o warunkach zabudowy obejmują tylko małe biogazownie rolnicze. Chodzi o instalacje, które mają moc zainstalowaną elektryczną do 1 MW lub wytwarzają ekwiwalentną ilość ciepła, biogazu czy biometanu.
Usprawnienia w tym zakresie polegają na:
- skróceniu terminu wydania decyzji o warunkach zabudowy z 90 do 65 dni;
- ustaleniu zamkniętego katalogu stron postępowania, którymi będą wyłącznie:
- wnioskodawca;
- podmioty, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe względem nieruchomości lub inne prawa trwale ograniczające własność nieruchomości;
- właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, znajdujących się w obszarze, na który inwestycja będzie oddziaływać;
- prowadzeniu postępowania w trybie uproszczonym, z wyłączeniem przepisów o milczącym załatwieniu sprawy;
- wyłączeniu stosowania artkułów 10 kpa (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu) i 79a kpa (obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony);
- możliwości zawieszenia postępowania oraz podjęcia tak zawieszonego postępowania wyłącznie na wniosek inwestora.
Lokowanie na obszarze objętym MPZP
Kolejne ułatwienie dla inwestycji w biogazownie rolnicze dotyczy możliwości lokowania jej na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP).
Jest to możliwe, gdy taki plan przewiduje na danym obszarze m.in. możliwość lokalizacji zabudowy związanej z rolnictwem, produkcją lub magazynowaniem. Od tej zasady są jednak dwa wyjątki. Pierwszy dotyczy braku możliwości zlokalizowania biogazowni rolniczej na takim obszarze, jeżeli:
- ustalenia MPZP zakazują lokalizacji biogazowni rolniczych;
- powierzchnia gruntów rolnych planowanych do przeznaczenia pod biogazownię rolniczą jest większa niż 1 ha;
- biogazownia ma być lokowana na gruntach rolnych najwyższych kategorii (użytki rolne klasy I-III), których zmiana przeznaczenia wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Drugie ograniczenie odnosi się do mocy planowanej biogazowni rolniczej. Lokalizacja biogazowni rolniczej na wspomnianym obszarze nie jest możliwa, jeżeli:
- łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 1 MW – gdy przedmiotem działalności w tej biogazowni jest wytwarzanie energii elektrycznej;
- łączna moc osiągalna cieplna w skojarzeniu jest większa niż 3 MW – gdy przedmiotem działalności w tej biogazowni jest wytwarzanie ciepła;
- roczna wydajność produkcji biogazu rolniczego przekracza 4 mln m3 – gdy przedmiotem działalności w tej biogazowni jest wytwarzanie biogazu rolniczego;
- roczna wydajność produkcji biometanu z biogazu rolniczego przekracza 2,4 mln m3 – gdy przedmiotem działalności w tej biogazowni jest wytwarzanie biometanu.
Wydawanie decyzji o pozwoleniu na budowę
Kluczowym ułatwieniem w tym zakresie jest skrócenie terminu, w którym ma zostać wydane pozwolenie na budowę – do 45 dni. Jeśli organ nie wyda decyzji w tym czasie, naraża się na karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki.
Wydawanie warunków przyłączenia do sieci energetycznej
Podmiot uprawniony, ubiegający się o przyłączenie biogazowni rolniczej do sieci, wnioskuje do przedsiębiorstwa energetycznego o wydanie warunków przyłączenia do sieci energetycznej. Od momentu złożenia wniosku, przedsiębiorstwo energetyczne musi wydać warunki w terminie 90 dni. Usprawnienie w tym zakresie polega skróceniu pierwotnej długości tego okresu (ze 180 dni).
Z tego przywileju mogą korzystać tylko biogazownie rolnicze, których moc zainstalowana elektryczna nie przekracza 2 MW. Gdy biogazownia ma większą moc zainstalowaną, to musi sporządzić odpowiednią ekspertyzę, przez co nie jest możliwe, aby organ zdążył wydać warunki przyłączenia w terminie skróconym przez specustawę.
Biogazownie rolnicze obecnie
Po blisko 2 latach obowiązywania specustawy nadal czekamy na jej realne efekty. W Polsce obecnie funkcjonuje 187 biogazowni rolniczych, z czego tylko 2 zostały zrealizowane na mocy specustawy.
Zaproponowane w specustawie uproszczenia i skrócenia terminów okresu dewelopmentu nie znalazły więc przełożenia na realny wzrost zainteresowania biogazowniami i tempo ich rozwoju. Powodem tego może być zarówno fakt wprowadzenia niewystarczających ułatwień, jak i bariery finansowe, w postaci kosztów budowy tego typu instalacji.
Jeśli planują Państwo realizację inwestycji w biogazownie rolnicze, biogazownie czy biometanownie, zachęcamy do kontaktu. Zapewnimy nie tylko niezbędne wsparcie prawne, ale również doradcze, uwzględniające znajomość rynku energetyki.
[1] Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597).
