Biometanownia a biogazownia lub biogazownia rolnicza – czym się od siebie różnią?
W ostatnim czasie zainteresowanie rozwojem biogazowni, biogazowni rolniczych i biometanowni zdecydowanie wzrosło. Jest to naturalny kierunek ze względu na potencjał Polski w zakresie dostępu do surowców niezbędnych do produkcji biogazu i biometanu. Choć tytułowe instalacje wykazują wiele podobieństw, to różnią się zarówno pod kątem technicznym, jak i prawnym. Ma to istotny wpływ na przebieg procesu inwestycyjnego, w szczególności na zakres wymaganych pozwoleń administracyjnych na budowę i eksploatację.
Podstawowe różnice między biometanownią a biogazownią
Zgodnie z ustawową definicją[1] biogazownia, biogazownia rolnicza i biometanownia to wyodrębnione zespoły obiektów budowlanych i urządzeń, stanowiące całość techniczno-użytkową, która służy do wytwarzania odpowiednio biogazu, biogazu rolniczego lub biometanu.
To właśnie rodzaj wytwarzanego produktu stanowi podstawową różnicę między biometanownią a biogazownią klasyczną lub rolniczą. Warto więc przybliżyć charakterystykę każdego z tych gazów.
Czym jest biogaz i co różni go od biogazu rolniczego?
Za biogaz uznaje się gaz uzyskany z biomasy, w szczególności z odpadów zwierzęcych lub roślinnych, oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów. Biogaz rolniczy to natomiast gaz otrzymywany w procesie fermentacji metanowej:
- produktów rolnych oraz pozostałości z rolnictwa, rybołówstwa, akwakultury lub leśnictwa, w tym odchodów zwierzęcych;
- produktów z przetwórstwa produktów pochodzenia rolniczego i produktów ubocznych, odpadów lub pozostałości z tego przetwórstwa – w tym z przetwórstwa i produkcji żywności pochodzących z zakładów przemysłowych, a także z zakładowych oczyszczalni ścieków z przetwórstwa rolno-spożywczego, w których jest prowadzony rozdział ścieków przemysłowych od pozostałych rodzajów osadów i ścieków;
- produktów spożywczych przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia;
- tłuszczów i mieszanin olejów z separacji olej/woda, zawierających wyłącznie oleje jadalne i tłuszcze;
- biomasy roślinnej zebranej z terenów innych niż zaewidencjonowane jako rolne;
- odchodów zwierzęcych pozyskanych z działalności innej niż rolnicza.
Biogaz rolniczy nie może być natomiast pozyskiwany z odpadów komunalnych, ze składowisk odpadów, a także z substratów pochodzących z oczyszczalni ścieków innych niż wymienione drugim punkcie.
Biometan – co to jest i jak go wykorzystać?
Biometan to gaz uzyskany z biogazu, biogazu rolniczego lub wodoru odnawialnego, poddanych procesowi oczyszczenia. Następnie taki gaz można wykorzystać na jeden z trzech sposobów:
- wprowadzić go do sieci gazowej;
- przetransportować w postaci sprężonej albo skroplonej środkami transportu innymi niż sieci gazowe;
- wykorzystać do tankowania pojazdów silnikowych bez konieczności jego transportu.
Development inwestycji biogazowych i biometanowych
Rozwój inwestycji biogazowych i biometanowych rozpoczyna się od zabezpieczenia prawa do gruntu i dostaw substratów. Następnie konieczne jest pozyskanie szeregu decyzji administracyjnych.
Przejście tych procedur często sprawia wiele trudności, głównie ze względu na specyfikę instalacji biogazowych i biometanowych. Zwłaszcza te drugie są dla wielu osób kłopotliwe ze względu na początkową fazę rozwoju biometanu w Polsce.
Ze względu na trwającą reformę planowania i zagospodarowania przestrzennego, to która decyzja administracyjna powinna być pozyskana jako pierwsza, zależeć będzie od tego, czy w danej gminie:
- obowiązuje plan miejscowy (MPZP);
- został już uchwalony plan ogólny.
Rozwój biogazowni i biometanowni na terenach objętych MPZP
Dla przedsięwzięć lokowanych na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego pierwszy krok to sprawdzenie zgodności inwestycji z obowiązującym MPZP. Jeśli przedsięwzięcie jest zgodne z planem, to następnym krokiem będzie pozyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a po niej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W przypadku gdy planowane przedsięwzięcie nie będzie zgodne z MPZP, konieczna jest zmiana MPZP, a dopiero potem pozyskanie wymaganych decyzji administracyjnych.
Inwestycje na terenach nieobjętych MPZP
Rozwój biogazowni i biometanowni na terenach nieobjętych MPZP obecnie nadal może odbywać się na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. W takim przypadku w pierwszej kolejności inwestor występuje kolejno o decyzję o:
- środowiskowych uwarunkowaniach;
- warunkach zabudowy;
- pozwoleniu na budowę.
Taka możliwość jest jednak ograniczona czasowo - do chwili wejścia w gminach planów ogólnych. Wraz z ich wejściem w życie znaczna większość instalacji biogazowych i biometanowych będzie lokowana wyłącznie na podstawie MPZP.
Rozwój biogazowni rolniczych – szczególne uregulowania
Biogazownie rolnicze wyróżnia szczególne uregulowanie prawne, ponieważ dla tych instalacji powstała dedykowana specustawa[2], która proponuje ułatwienia dla podmiotów inwestujących w omawianą infrastrukturę. Ten dokument nie obejmuje jednak wszystkich biogazowni rolniczych, a jedynie instalacje, które spełniają szczególne warunki.
Specustawa ma stanowić narzędzie do napędzenia rozwoju gospodarki obiegu zamkniętego w gospodarstwach rolnych i zakładach przetwórstwa rolno-spożywczego. Stąd też to głównie te podmioty i realizowane przez nie biogazownie rolnicze będą mogły skorzystać z przywilejów przewidzianych w specustawie.
Podmioty niewymienione w zamkniętym, ustawowym katalogu podmiotów, które mogą skorzystać z lokowania biogazowni rolniczych na podstawie specustawy, mogą realizować takie inwestycje na podstawie ogólnie obowiązujących regulacji prawnych.
Potencjał rozwoju biogazowni i biometanowni w Polsce
Rozwój instalacji biogazowych i biometanowych kształtuje szereg przepisów rozproszonych w wielu ustawach – m.in. w ustawach o:
- planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
- udziale społeczeństwa w ochronie środowiska i ocenach oddziaływania na środowisko;
- prawie budowlanym.
Wyjątkiem są tu biogazownie rolnicze spełniające wymagania przewidziane w specustawie. Ich rozwój w dużej mierze uregulowano odrębnie, ale z odesłaniem do powyższych przepisów.
Realizacja inwestycji biogazowych i biometanowych jest czasochłonna, a ponadto dla Polski technologia tych ostatnich jest relatywnie nowa. Z tego względu proces rozwoju biometanowni przebiega u nas wolniej niż w krajach, takich jak Niemcy czy Francja, gdzie tego typu instalacje funkcjonują od wielu lat.
Potencjał rozwoju biogazowni oraz biometanowni w Polsce jest nadal w dużej mierze niewykorzystany i warto to zmienić, m.in. ze względu na fakt, że omawiane instalacje – w odróżnieniu od innych źródeł OZE – są sterowalne. O ile słońca lub wiatru nie możemy kontrolować, o tyle ilość odpadów dostarczanych do biogazowni czy biometanowi już tak.
To wiąże się z elastycznością omawianych instalacji w wytwarzaniu energii elektrycznej, która jest tak bardzo pożądana przez system energetyczny. Dlatego sprawny rozwój biogazowni i biometanowni jest szczególnie istotny z punktu widzenia transformacji energetycznej.
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie developmentu biogazowni lub biometanowi, to zachęcamy do kontaktu!
[1] Definicja z ustawy o OZE - Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1361 z późn. zm.).
[2] Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597).
