Wygaszenie specustawy ukraińskiej – co się zmieni?
Pod koniec stycznia sejm uchwalił ustawę o wygaszeniu tzw. specustawy ukraińskiej[1]. Jej celem jest stopniowe ograniczanie rozwiązań wprowadzonych w związku z wybuchem wojny w Ukrainie. Na jakie zmiany powinni się przygotować pracodawcy?
Przedłużenie legalności pobytu
Ustawa zakłada wydłużenie okresu legalnego pobytu obywateli Ukrainy w Polsce do 4 marca 2027 r. Dotyczy to wszystkich Ukraińców, którzy:
- wjechali do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z wojną (a więc objętych ochroną czasową);
- posiadali wizy lub karty pobytu z datą ważności przypadającą od 24 lutego 2022 r.;
- 24 lutego 2022 r. przebywali w Polsce w ramach ruchu bezwizowego.
Obywatele Ukrainy mają więc nieco ponad rok na zadbanie o legalność dalszego pobytu w Polsce.
Ukraińcy objęci ochroną czasową – po wdrożeniu odpowiedniego systemu – będą mogli ubiegać się o kartę pobytu na uproszczonych zasadach (status „CUKR”). Pozostali powinni natomiast z odpowiednim wyprzedzeniem złożyć wnioski o zezwolenia na pobyt czasowy na ogólnych zasadach.
Okres do 4 marca 2027 r. jest zatem kluczowy z perspektywy działów HR. W tym czasie powinny one zadbać o przeprowadzenie procesu „przejścia” pracowników na standardowe formy legalizacji pobytu.
Zatrudnianie obywateli Ukrainy w świetle nowej ustawy
Projektowane przepisy przewidują dalszą możliwość legalizacji pracy Ukraińców w drodze powiadomienia do urzędu pracy. Zgodnie z pierwotnie publikowanym projektem ustawy, od 5 marca 2026 r. miała ona być dedykowana wyłącznie osobom korzystającym z ochrony czasowej.
Ostatecznie ustawodawca zdecydował jednak o utrzymaniu tej procedury wobec wszystkich obywateli Ukrainy legalnie przebywających w Polsce. Legalizacja pracy nowo zatrudnianych Ukraińców za pomocą powiadomień możliwa będzie więc jeszcze do 4 marca 2029 r. Ponadto ważne pozostaną powiadomienia o powierzeniu pracy złożone przed wejściem w życie nowej ustawy.
Działalność gospodarcza Ukraińców
Ukraińscy przedsiębiorcy, którzy już uruchomili swoje firmy na podstawie specustawy, będą mogli kontynuować ich prowadzenie na dotychczasowych warunkach przez cały okres swojego legalnego pobytu w Polsce. Do 4 marca 2027 r. nie będą oni musieli spełniać warunków dochodowych oraz związanych z poziomem zatrudnienia, aby uzyskać zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Ukraińcy mogą jednak zakładać jednoosobowe firmy bez ograniczeń tylko do 4 marca 2026 r. Po tej dacie ponownie zaczną podlegać regulacjom związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej przez cudzoziemców w Polsce.
Pozostałe założenia projektu ustawy o wygaszeniu tzw. specustawy ukraińskiej
Projektowane przepisy zakładają ponadto:
- dalsze zawieszenie terminów na rozpoznanie spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców – do 4 marca 2027 r.;
- przeniesienie niektórych sprawdzonych rozwiązań (legalizacja pracy powiadomieniem, PESEL ze statusem „UKR”, elektroniczny dokument tożsamości) na stałe do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony[2];
- zmianę zasad dostępu do opieki medycznej i świadczeń socjalnych.
Ustawa czeka obecnie na podpis prezydenta. Ma ona wejść w życie 5 marca 2026 r.
Jeśli mają Państwo pytania do wygaszenia specustawy ukraińskiej, w tym m.in. tego, jak przepisy wpłyną na Państwa pracowników – zachęcamy do kontaktu. Doradzimy, jak przygotować się do nowych regulacji.
[1] Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.), https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2025/337
[2] Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 223), https://dziennikustaw.gov.pl/DU/rok/2025/pozycja/223
