Co zmienia się w prawie pracy? Podsumowanie 2025 r. i nowości na 2026 r.
Prawo pracy przeszło wiele zmian przez kilka ostatnich lat i nie zapowiada się, aby w nadchodzącym roku miało być inaczej. Miniony 2025 rok okazał się szczególnie wymagający dla działów HR, ale w nadchodzących miesiącach można spodziewać się kolejnych zmian prawnych. W tym artykule podsumowujemy najważniejsze reformy ubiegłego roku i przedstawiamy kluczowe kwestie na 2026 r.
Neutralność płciowa i widełki wynagrodzeń w ogłoszeniach o prace
W samą Wigilię weszła w życie nowelizacja Kodeksu Pracy, która nakłada na pracodawców m.in. obowiązek informowania kandydatów do pracy o początkowej wysokości wynagrodzenia lub jego przedziale, a także zapewnienia by ogłaszania o pracę oraz nazwy stanowisk były neutralne płciowo. Przepisy mają zapewnić kandydatom do pracy możliwość prowadzenia świadomych i przejrzystych negocjacji przed nawiązaniem stosunku pracy.
Wprowadzone zmiany to jednak dopiero niewielki ułamek nowości, które mają wspierać szeroko rozumianą transparentność wynagrodzeń. To właśnie rok 2026 będzie kluczowym momentem dla rozwoju tego tematu, ponieważ w nadchodzących miesiącach najprawdopodobniej wejdzie w życie polska ustawa implementująca unijną Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (dyrektywa o transparentności wynagrodzeń).
Potwierdzanie odbycia szkoleń wstępnych BHP
Od 12 grudnia 2025 roku pracownicy nie muszą potwierdzać odbycia instruktażu na piśmie – dopuszczalne jest potwierdzanie w formie elektronicznej. Ta drobna zmiana była długo postulowana przez pracodawców i w końcu się jej doczekali – wymaga ona jednak wprowadzenia zmian w wewnętrznych procedurach dotyczących obiegu tego typu dokumentów.
Likwidacja obowiązku przechowywania papierowych zgłoszeń ZUS
Od 4 listopada 2025 r., płatnicy składek są zwolnieni z obowiązku przechowywania w formie papierowej zgłoszeń do ubezpieczeń, które zostały wysłane do ZUS-u w formie elektronicznej. Dotychczas istniał obowiązek przechowywania takich dokumentów w formie pisemnej przez 5 lat.
Układy zbiorowe pracy
Od 13 grudnia 2025 r. obowiązuje nowa ustawa regulująca zasady zawierania, obowiązywania i ewidencjonowania układów zbiorowych pracy (UZP) oraz porozumień zbiorowych. Ustawa przewiduje m.in. otwarty katalog spraw do określenia w UZP oraz wprowadzenie Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy – bazy informatycznej, do której należy zgłaszać zawarte układy.
Reforma ma na celu ułatwienie zawierania UZP ze związkami zawodowymi i ma zachęcić pracodawców do ich podpisywania.
Urlop dla rodziców wcześniaków
W minionym roku rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie mogli po raz pierwszy skorzystać ze specjalnego urlopu, wynoszącego od 8 do 15 tygodni (w zależności od sytuacji). Aby skorzystać z uprawnienia, rodzice muszą wystąpić z wnioskiem do pracodawcy. Dotychczas stosowanie przepisów nie spotkało się z większymi problemami i uprawnienie zostało skutecznie wdrożone.
Wolna Wigilia
W 2025 roku po raz pierwszy nie pracowaliśmy w Wigilię. Jednocześnie, w zamian za dodatkowe święto, w grudniu mieliśmy trzy niedziele handlowe (o jedną więcej niż dotychczas), a pracownik mógł pracować tylko przez dwie niedziele handlowe.
Wprowadzenie kolejnego dnia wolnego to z jednej strony radość, a z drugiej wyzwania dla pracodawców. Wiąże się on z koniecznością zmiany grafików / harmonogramów czy też zabezpieczenia branż, gdzie praca odbywa się w ruchu ciągłym, co może wiązać się z potrzebą zaplanowania innego dnia wolnego od pracy.
Jakie zmiany w prawie pracy przyniesie 2026 rok?
Opisane przez nas zmiany nadal będą aktualne w 2026 r., ponieważ wejście przepisów w życie to jedno, a ich wdrożenie w organizacji to drugie. Ten etap często jest procesem i wymaga czasu.
Poza tym przełom 2025 i 2026 roku to kolejne zmiany. Po pierwsze czeka nas wzrost minimalnego wynagrodzenia, w tym minimalnej stawki godzinowej. Już od stycznia wynosi ono 4 806 zł (wzrost o 140 zł), w przypadku stawki godzinowej 31,40 zł (wzrost o 0,90 zł).
Zmieniają się także zasady dotyczące zaliczania do stażu pracy okresów dotąd w nim nieuwzględnianych (np. działalność gospodarcza czy niektóre umowy cywilnoprawne). W 2026 r. mają też zmienić się zasady korzystania ze zwolnienia chorobowego oraz wypłat ekwiwalentu urlopowego i form komunikacji ze związkami zawodowymi. Nowości te w istotny sposób przeorganizują praktyki kadrowe i wymuszą na pracodawcach aktualizację procedur.
Wśród tematów, które zamykały 2025 r. i w najbliższym czasie nadal będą istotne, warto wyróżnić prace nad:
- projektem zmiany ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, której celem jest zwiększenie uprawnień PIP (losy tego projektu są pod znakiem zapytania);
- implementacją dyrektywy o transparentności wynagrodzeń (kluczowa data to 7 czerwca 2026 r.).
Choć nie sposób wymienić wszystkich zmian (tych, które weszły w życie lub są w planach), to już wskazane planowane nowelizacje najpewniej będą skutkowały tym, że 2026 rok będzie wymagający dla działów HR oraz pracodawców. Wszelkie zmiany śledzimy na bieżąco i będziemy informować Państwa o nich jak najszybciej. A w razie jakichkolwiek pytań – zapraszamy do kontaktu.
