Kiedy zgłosić koncentrację do UOKiK, a kiedy do Komisji Europejskiej?
Fuzje, przejęcia, tworzenie wspólnych przedsiębiorstw – to codzienność w świecie biznesu. Jednak zanim dojdzie do finalizacji transakcji, przedsiębiorcy muszą sprawdzić, czy planowana koncentracja nie wymaga zgłoszenia i uzyskania zgody organu ochrony konkurencji. Ze względu na skalę działalności podmiotów zaangażowanych w transakcję, może być wymagane jej uprzednie zgłoszenie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), natomiast na poziomie unijnym – do Komisji Europejskiej. Wyjaśniamy, kiedy i gdzie należy to zrobić, opierając się na aktualnych przepisach i praktyce.
Kiedy koncentracja musi być zgłoszona do UOKiK?
Zamiar koncentracji podlega zgłoszeniu do Prezesa UOKiK[1], jeśli jednocześnie:
- występuje koncentracja przedsiębiorstw, czyli dochodzi do:
- połączenia dwóch lub większej liczby samodzielnych przedsiębiorców lub
- przejęcia kontroli nad innym przedsiębiorcą lub
- utworzenia wspólnego przedsiębiorcy (joint venture) lub
- nabycia części mienia innego przedsiębiorcy (jeśli stanowi to przedsiębiorstwo lub jego część).
- spełnione jest kryterium obrotowe, czyli gdy łączny:
- światowy obrót wszystkich uczestników koncentracji w roku poprzedzającym przekroczył 1 mld euro lub
- obrót wszystkich uczestników koncentracji w Polsce przekroczył 50 mln euro.
W przypadku grup kapitałowych, w sumie obrotów uwzględnia się obroty uzyskiwane przez poszczególnych członków grupy (przy czym w zależności od rodzaju koncentracji, mogą obowiązywać różnice w uwzględnianiu poszczególnych obrotów).
Dodatkowe kryteria
Niektóre koncentracje nie wymagają zgłoszenia, nawet gdy są spełnione powyższe warunki. Dotyczy to np. sytuacji, gdy:
- łączny obrót przedsiębiorcy, nad którym ma zostać przejęta kontrola, oraz przedsiębiorców od niego zależnych, nie przekroczył w Polsce w żadnym z ostatnich 2 lat 10 mln euro,
- koncentracja dotyczy podmiotów z tej samej grupy kapitałowej,
- przejęcie ma charakter tymczasowy (np. przez instytucję finansową w celu odsprzedaży).
A kiedy zgłoszenie do Komisji Europejskiej?
Zgłoszenie koncentracji do Komisji Europejskiej jest wymagane, gdy transakcja ma tzw. wymiar wspólnotowy, czyli przekracza określone progi obrotowe [2]. Wówczas muszą zostać spełnione następujące warunki:
- występuje koncentracja przedsiębiorstw, czyli zmiana kontroli wynika z:
- łączenia się dwóch lub większej liczby wcześniej samodzielnych przedsiębiorstw lub części przedsiębiorstw lub
- przejęcia bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad całym lub częścią jednego lub większej liczby innych przedsiębiorstw (do tej kategorii zalicza się także utworzenie wspólnego przedsiębiorstwa).
- koncentracja przekracza progi podstawowe, czyli:
- łączny światowy obrót wszystkich uczestników koncentracji wynosi więcej niż 5 miliardów euro oraz
- obrót w UE każdego z co najmniej dwóch uczestników wynosi więcej niż 250 milionów euro.
Występuje tu jednak zastrzeżenie – jeśli każdy z uczestników koncentracji uzyskuje ponad 2/3 swoich łącznych obrotów przypadających na UE w tym samym państwie członkowskim, to nie zachodzi tzw. wymiar wspólnotowy. Wówczas nie ma więc obowiązku zgłoszenia do Komisji Europejskiej – ale uwaga, koncentracja w dalszym ciągu może przekraczać krajowe progi na zgłoszenie transakcji.
Alternatywnie, koncentracja może zostać uznana za mającą wymiar wspólnotowy – nawet, jeśli powyższe podstawowe progi obrotów nie zostały spełnione. Będzie tak w sytuacji, gdy (warunki spełnione łącznie):
- łączny światowy obrót wszystkich uczestników transakcji przekracza 2,5 miliarda euro,
- w co najmniej trzech państwach członkowskich:
- łączny obrót wszystkich uczestników przekracza 100 milionów euro oraz
- obrót każdego z co najmniej dwóch uczestników przekracza 25 milionów euro w każdym z tych państw,
- obrót każdego co najmniej dwóch uczestników w całej UE przekracza 100 milionów euro.
Tutaj również stosuje się powyższą regułę wyłączającą obowiązek zgłoszenia w razie osiągania przez uczestników ponad 2/3 obrotów w tym samym państwie członkowskim.
Koncentracja przekracza progi polskie oraz wspólnotowe – komu trzeba ją zgłosić?
Zasada jest prosta: jeśli koncentracja spełnia progi unijne – zgłoszenie trafia do Komisji Europejskiej. W przeciwnym razie – do UOKiK, o ile spełnione są krajowe kryteria.
W wyjątkowych przypadkach możliwe jest:
- przekazanie sprawy z KE do UOKiK (w tym na wniosek uczestników koncentracji),
- przejęcie sprawy przez KE (na wniosek Polski).
Zgłoszenie zamiaru koncentracji a harmonogram planowanej transakcji
Zgłoszenie zamiaru koncentracji to obowiązek, którego niedopełnienie może skutkować poważnymi sankcjami, w tym nałożeniem na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości aż do 10% uzyskiwanych obrotów.
Ponadto samo postępowanie o udzielenie przez organ zgody na koncentrację, szczególnie w bardziej skomplikowanych przypadkach, może potrwać nawet kilka miesięcy. Dlatego warto już na wczesnym etapie planowania transakcji przeanalizować, czy i gdzie należy dokonać notyfikacji oraz uwzględnić ją w harmonogramie.
W razie dodatkowych pytań dotyczących obowiązków związanych z koncentracją przedsiębiorstw, zapraszamy do kontaktu.
[1] Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów
[2] Wskazane w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 139/2004
