TSUE odpowie na pytanie co z kolejnymi restrukturyzacjami?
Zasady, które Polski Ład wprowadził w zakresie opodatkowania restrukturyzacji, budzą wątpliwości co do ich zgodności z unijnymi przepisami. Gliwicki WSA postanowił rozwiać te niepewności, kierując pytanie prejudycjalne do TSUE. Co dokładnie ma zbadać TSUE?
Wątpliwości wokół polskich przepisów o opodatkowaniu kolejnych restrukturyzacji
Polski Ład wprowadził nowe zasady opodatkowania restrukturyzacji. Od 2022 r. wartość emisyjna udziałów lub akcji przydzielonych wspólnikowi przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną jest dla niego przychodem, jeżeli te udziały:
- podlegały wcześniej wymianie udziałów lub
- były przydzielone w ramach innego łączenia czy podziału.
Innymi słowy, neutralność podatkowa transakcji połączenia, podziału spółek lub wymiany udziałów dotyczy tylko pierwszej takiej transakcji.
Przepis ten wzbudził wiele wątpliwości dotyczących jego zgodności z unijną Dyrektywą Rady 2009/133/WE. Negatywne interpretacje indywidualne były dotychczas skarżone przez podatników do sądów administracyjnych. Ostatecznie WSA w Gliwicach skierował w związku z tym pytanie prejudycjalne do TSUE.
Skąd wzięły się wątpliwości?
Unijna dyrektywa dotyczy wspólnego systemu opodatkowania w przypadku:
- transgranicznego łączenia,
- podziałów,
- podziałów przez wydzielenie,
- wnoszenia aktywów i wymiany udziałów.
Nie ogranicza ona wprost neutralności podatkowej restrukturyzacji tylko do jednej takiej transakcji. Z art. 8 ust. 6 Dyrektywy wynika, że neutralność podatkowa restrukturyzacji nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych.
Sądy administracyjne orzekają, że przepisy unijne nie mają na celu utrudnienia kolejnych restrukturyzacji, tylko zapewnienie, że zyski ze wzrostu wartości udziałów zostaną opodatkowane w państwie, w którym powstały[1]. Za takim rozumieniem celu regulacji przemawia też fakt, że według polskich przepisów wymiana udziałów nie jest neutralna, kiedy wartość rynkowa wnoszonych i wydawanych udziałów nie jest równa.
Sądy wskazują też, że celem Dyrektywy jest odroczenie opodatkowania zysków udziałowców do czasu ich rzeczywistej realizacji, czyli sprzedaży udziałów[2]. To tym bardziej wzmacnia argumentację przeciwko polskim przepisom nakazującym rozpoznanie przychodu w momencie objęcia udziałów przy drugiej lub kolejnej restrukturyzacji. Polskie wyroki w tej kwestii nie są prawomocne.
Pytanie do TSUE
2 czerwca 2025 r. skład orzekający w WSA w Gliwicach skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Sprowadza się ono do tego, czy polskie regulacje mogą w zgodzie z Dyrektywą uzależniać neutralność podatkową restrukturyzacji od tego, że:
- przekazywane udziały nie podlegały wcześniej wymianie udziałów albo
- nie zostały przydzielone w ramach łączenia lub podziału.
Średni czas oczekiwania na odpowiedź na pytanie prejudycjalne wynosi ok. 1,5 roku.
Jeżeli TSUE orzeknie, że polskie przepisy są niezgodne z Dyrektywą, pozwoli to potencjalnie uprościć proces restrukturyzacji spółek. Ponieważ Dyrektywa dotyczy restrukturyzacji transgranicznych, orzeczenie TSUE może nie objąć transakcji krajowych. W interesie podatników będzie ewentualne dostosowanie polskich przepisów.
Będziemy śledzić na bieżąco postępy w rozstrzyganiu pytania prejudycjalnego oraz polskie orzecznictwo. Jeśli mają Państwo pytania dotyczące restrukturyzacji, połączeń, podziałów czy wymiany udziałów – zapraszamy do kontaktu.
[1] Wyrok WSA w Gliwicach z 28.04.2023 r., I SA/Gl 14/23; Wyrok WSA w Olsztynie z 28.06.2023 r., I SA/Ol 118/23
[2] Wyrok WSA w Warszawie z 05.06.2025 r., III SA/Wa 513/25
